Rusland even supermacht

Het nieuwe START-verdrag is een diplomatiek succes voor Moskou. Rusland kan oude atoomraketten afdanken en zich weer een wereldmacht wanen.

Dankzij het nieuwe START-verdrag, dat op 8 april in Praag wordt getekend, kan Rusland zich eindelijk weer een beetje de supermacht wanen, die het tot het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 was. Zijn omvangrijke voorraad kernwapens, die deels in staat van ontbinding verkeert en sterk verouderd is, vormt tenslotte nog altijd een aanzienlijke dreigmiddel op grond waarvan Moskou tot op zekere hoogte aanspraak kan maken op die status.

Het nieuwe verdrag onderstreept nu dat Rusland net zoveel massavernietigingswapens heeft als de Verenigde Staten. Met die officiële vaststelling bestaat er geen enkele reden meer voor de conservatieve Russische legerleiding om zich de mindere van het Pentagon te voelen.

Voor het Kremlin, waar het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en het oplossen van het Warschaupact nog altijd als een groot strategisch verlies wordt beschouwd, is het nieuwe verdrag een adelsbrief die het land terugbrengt in de voorste gelederen van de wereldpolitiek. En dat is precies waar premier Vladimir Poetin en president Dmitri Medvedev de afgelopen jaren op uit zijn geweest.

Het verdrag komt Russische leiders ook op een andere manier goed uit. Zo kunnen zij nu eindelijk hun meest verouderde raketten opruimen en hoeven zij die niet te vervangen door kostbare nieuwe types. Voor die modernisering ontbeert Rusland al jaren het benodigde geld. De Russische defensie-industrie ligt sinds de perestrojka eind jaren tachtig van Michail Gorbatsjov op zijn gat. Behalve de altijd werkende kalasjnikov en de nieuwe MiG-straaljager, is er geen enkel wapen van Russische makelij dat aan de eisen van de moderne oorlogsvoering voldoet.

Het feit dat Rusland in Frankrijk een helikopterdekschip moet kopen en eist dat dit met volledige bewapening wordt geleverd, omdat de koop anders niet doorgaat, is dan ook veelzeggend. Weliswaar wordt er van tijd tot tijd een nieuwe intercontinentale raket met veel tromgeroffel uit een hangar gereden, maar bij de daaropvolgende testlancering stort die geheid binnen tien seconden neer. Het hoofd van de afdeling raketontwikkeling van het ministerie van Defensie wordt met enige regelmaat ontslagen en vervangen.

Onder het regime van Vladimir Poetin heeft de defensie-industrie nog een extra klap gekregen, doordat de prioriteiten anders zijn komen te liggen. Waren die tijdens de Sovjet-Unie van ideologische aard en gericht op het vestigen van een communistische wereldorde, onder Poetin richtten ze zich vooral op de uitbreiding en modernisering van de olie- en gassector. De hierbij benodigde miljarden zijn echter vooral in de zakken van corrupte overheidsfunctionarissen verdwenen. Tot nog grotere onvrede van de strijdkrachten, die onder Poetin door een permanente stortvloed aan bezuinigingen worden getroffen.

Het wisselgeld van het Russische diplomatieke succes lijkt vooral Iran te zijn. Een week geleden zei premier Poetin nog tegen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton dat de door Rusland gebouwde nucleaire reactor in de Iraanse Bushehr-kerncentrale deze zomer in werking wordt gesteld. Maar afgelopen donderdag, nog geen vierentwintig uur nadat het nieuws van het bereikte START-verdrag naar buiten was gebracht, kwam het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken met de mededeling dat Rusland bereid was nieuwe VN-sancties jegens Teheran te steunen, mits die non-proliferatie ten doel hadden en Iran niet financieel of economisch zouden raken. De mogelijke steun aan die sancties had president Medvedev al sinds september vorig jaar laten doorschemeren, maar telkens sloeg premier Poetin op onverwachte momenten een tegenovergestelde koers in. De huidige Russische steun aan die sancties tegen Iran is dan ook een stap vooruit .

Opvallend is dat bindende paragrafen over het Amerikaanse raketschild in het nieuwe verdrag ontbreken. Dat raketschild werd door Moskou beschouwd als een poging om de invloed van de VS in Oost-Europa te vergroten ten koste van Rusland. Maar tal van Russische defensiespecialisten denken daar anders over. Dat het Kremlin na al zijn dreigementen – het zou Iskander-raketten in de West-Russische exclave Kaliningrad stationeren als het schild er zou komen – ineens inschikt, is op het eerste gezicht de enige echte concessie die het heeft moeten doen.