Roekeloze trekker

Koos Dijksterhuis Een Groenlander in Afrika. De wonderbaarlijke reis van de drieteenstrandloper. Uitg. Bert Bakker, 416 blz. €29,95 .

Elke wandelaar langs het Nederlandse strand kent ze: kleine, dappere, zilverkleurig oplichtende steltlopers die op zwarte poten langs de vloedlijn rennen. Ze vliegen opeens op, strijken neer, zoekend naar voedsel. Het is de drieteenstrandloper (Calidris alba). Aan elke poot hebben ze drie tenen; ze missen de achterteen. Het zijn lichtgewichten onder de steltlopers, van zo’n 50 gram. Deze vogel is een roekeloze trekker. Ze broeden in de arctische streken van Groenland, IJsland en Scandinavië. Op hun winterreis naar Afrika doen ze Nederland aan.

Bioloog Jeroen Reneerkens volgt de vogel van Vlieland tot Groenland, van IJsland tot Ghana. Hij behoort tot de moderne wetenschappers die vogels niet slechts met de verrekijker bestuderen en het gedrag noteren. Hij vangt de vogels en voorziet ze van kleurringen met opvallende vlaggetjes. Het ringen dient meerdere doelen. Reneerkens wil erachter komen welke trekroutes de vogels exact volgen en waarom ze die meer dan tienduizend kilometers afleggen. Bovendien toont hij aan dat foerageergebieden, zoals aan de kust van Ghana of onze eigen Waddeneilanden, noodzakelijk zijn voor de vogels. Zo kan hij lokale overheden ervan overtuigen deze gebieden te beschermen. Reneerkens’ werk sluit aan bij het baanbrekende onderzoek van wetenschapper Theunis Piersma die op deze wijze de kanoetstrandloper monitorde. Het is aan Piersma te danken dat de grootschalige kokkelvisserij op de Wadden een halt is toegeroepen.

Schrijver en vogelkenner Koos Dijksterhuis trok mee met Reneerkens. Zijn reis- en vogelavonturen legde hij neer in ‘Een Groenlander in Afrika’. Het is een fascinerend boek dat vele genres behelst: het is allereerst een studie van deze kleine steltloper. Ook is het een reisverhaal over arctische en tropische streken. Dijksterhuis geeft inzicht in de recente ontwikkelingen in de bestudering van vogels. Terecht noemt hij de drieteenstrandlopers “kleine helden”. Na lezing van dit boek kijk je nooit meer onbevangen naar deze dribbelende steltlopers. Afgezien van hun ornithologische schoonheid inspireerden ze een wetenschapper en schrijver tot een bijzondere vogelbiografie. Kester Freriks