Naar school

Gisterenmiddag werd ik door een Russische vriendin meegenomen naar de school waar haar zoon op had gezeten. Die school – zoals in Rusland gebruikelijk een school met een nummer, in dit geval 57, de ‘pjatdesjat sedmaja sjkola’ dus – ligt in een straatje achter het Poesjkin Museum. Het is een bijzondere school, omdat het niveau

P1000353Gisterenmiddag werd ik door een Russische vriendin meegenomen naar de school waar haar zoon op had gezeten. Die school - zoals in Rusland gebruikelijk een school met een nummer, in dit geval 57, de ‘pjatdesjat sedmaja sjkola’ dus - ligt in een straatje achter het Poesjkin Museum. Het is een bijzondere school, omdat het niveau in de exacte vakken er heel hoog is en veel leerlingen na hun eindexamen naar de befaamde MechMat, de mechanica-wiskundefaculteit van de Moskouse Staatsuniversiteit MGOe gaan. Daar staat de wetenschap nog altijd op een internationaal hoog niveau.De zoon van mijn vriendin, Maksim, is zo’n wiskundewonder. Hij woonde met zijn gescheiden moeder en grootouders, allen wiskundig ingenieurs, op een flatje van 40 vierkante meter in een treurige buitenwijk van Moskou. Daar sleet hij zijn eerste schooljaren. Maar toen hij, in de familietraditie, wiskunde wilde gaan studeren, besloot zijn moeder hem naar de 57ste te sturen. Hij moest er eerst wel toelatingsexamen doen om de laatste drie klassen te mogen volgen. Het lukte. Maksim bleek een sterleerling, een otlitsjnik. Op zijn 22ste is hij nu al een paar jaar een beroemde en succesvolle  ontwerper van computerspelletjes.

P1000343We doolden door de gangen van het moderne gebouw, waar de klaslokalen van alle gemakken waren voorzien. Bij een van de wiskundelokalen stond leraar Lev Davidovitsj Altsjoeler voor een klein groepje bijlesleerlingen. Hij kwam naar buiten en vroeg uitgebreid naar Maksim, die een van zijn favoriete leerlingen bleek te zijn. Op mijn beurt vroeg ik hem naar zijn school, die ik een dezer dagen ga  portretteren voor de krant. Hij was opgewekt, maar beklaagde zich met enige zelfrelativering ook over zijn huidige leerlingen, die zich laten afleiden door hun computer, televisie en andere verleidingen waaraan kinderen overal in de moderne wereld blootstaan. ,,Vroeger was er  niets en konden we alleen maar leren”, zei hij.

P1000351

Daarbij doelde hij vooral op de Sovjet-Unie. De 57ste was toen een geliefde school voor iedereen die zich niet met ideologie wilde bezighouden en dus geen rechten of geschiedenis wilde studeren, maar een eerlijk vak als wiskunde, dat het creatieve denken bevordert, een kwaliteit die in het Russische onderwijs zeldzaam is.  De school trok dan ook veel joodse leerlingen en leraren, die zich in deze intellectuele omgeving op hun gemak voelden. Ook nu trekt de school nog altijd veel leerlingen uit de joodse middenklasse. Moskouse joden gaven de school in die tijd haar  bijnaam, die ze nog altijd heeft: de pjatdesjatisemitskaja.

P1000344

P1000347Na Lev Davidovitsj gingen we naar het scheikundelokaal, waar Jelena Nikolajevna Strjelnikova bijles gaf. Ook zij herinnerde zich Maksim nog goed en sprak met liefde over hem en zijn klasgenoten. Ze nodigde ons uit in het kleine laboratorium in een afzonderlijk kamertje achter het klaslokaal. Op een tafeltje lagen pinda’s, chocolaatjes, taartjes, appels. Overlevingskost voor de hardwerkende leraar. Jelena Nikolajevna, die met haar anderhalve baan 1800 euro per maand verdient (wat veel is voor een leraar),  zette thee. En zo zaten we zeker een uur te kletsen over het Russische onderwijs en de plannen van president Medvedev om een Russisch Silicon Valley te bouwen. ,,Daar komt allemaal niets van terecht hoor”, zei ze. ,,Want het wordt niet professioneel gedaan en niemand zal er willen werken.”

P1000348Ook zij vond dat het onderwijs in de Sovjet-Unie beter was dan nu. ,,Onder Jeltsin zijn tal van nieuwe vakken, zoals maatschappijleer ingevoerd, die de kinderen bewust moesten maken van de nieuwe democratie in hun land, maar die wel ten koste gingen van het aantal uren voor de exacte vakken, waar onze school nu juist zo goed in is”, vertelde ze. ,,En nu hoeven leerlingen voor bepaalde vakken ook niet eens meer naar school te komen en mogen ze thuis werken, waar ze alles kunnen opzoeken.” Bij dat laatste moest ik ineens aan het studiehuis denken, de door de PvdA ingevoerde waanzin, die het Nederlandse onderwijs op een niveau heeft gebracht waarvoor ik me zeker in Rusland, waar veel kinderen nog altijd Poesjkin uit hun hoofd kennen, soms diep schaam.