Computers van vroeger

Gari Kasparov deed nooit mee aan het Ambertoernooi, waarin blindpartijen en rapidpartijen worden gespeeld, en toen hij op een vliegveld eens toevallig een paar collega’s tegenkwam die ernaar op weg waren, zei hij: „Ah, jullie gaan naar je jaarlijkse vakantietoernooi.”

Er zijn wel onderhandelingen geweest om hem in te lijven. Van iemand die ze een beetje volgde, kreeg ik de indruk dat die faalden doordat er geen overeenstemming kon worden bereikt over de vraag wie van de twee grote sterren, Kasparov en de sponsor Joop van Oosterom, de meest stralende ster was.

Kasparov kon het wel, blind spelen. In 1985 was hij in Hamburg. Zijn eerste tweekamp tegen Karpov, die bij de stand 5-3 voor Karpov geaborteerd was, was net voorbij en kort daarna zou hij zijn tweede match spelen, waarin hij wereldkampioen werd.

In Hamburg werd hij al als een halfgod ontvangen. Hij won een kleine tweekamp tegen Robert Hübner met grote overmacht en hij speelde voor het weekblad Der Spiegel een simultaan tegen 32 computers die hij met 32-0 won. Dat kon toen nog.

Daarna speelde hij voor het weekblad Die Zeit een blindsimultaan tegen negen sterke mensen en een computer, en die won hij met 9-1. Hier is het slot van de partij tegen de computer.

Kasparov - Mephisto, blindsimultaan Hamburg 1985

Aan het diagram kun je zien dat er een hoofdvariant van het Spaans gespeeld is en dat de computer in een gesloten stelling toen nog volstrekt niet wist wat hij moest doen. Hij had machteloos Pf6-h7-f6-h7-f6 gedaan, terwijl Kasparov zijn aanvalsstelling versterkte. Er volgde:

28. Pe6 fxe6 29. fxe6 Tdc7 30. Txg7+ Kxg7 31. Lh6+ Kh8 32. Lg7+ Kxg7 33. Dg5+ Kf8 34. Dh6+ Ke8 35. Lg6+ Kd8 36. Dh8+ en mat in nog twee zetten. Niet zo moeilijk, maar voor een blindsimultaan toch mooi.

In het Ambertoernooi van dit jaar in Nice deden Magnus Carlsen en Vasili Ivantsjoek haasje over. Om en om stonden ze op de eerste plaats. Voor de laatste ronde van afgelopen donderdag stond Carlsen een half punt voor op Ivantsjoek.

Donderdag werd het tussen Carlsen en Alexander Grisjtsjoek 1-1 en Ivantsjoek won met 1,5-0,5 van Gelfand, zodat hij en Carlsen samen bovenaan eindigden. Mooi dat Carlsen zich na een 2-0 nederlaag tegen Ivantsjoek in de eerste ronde zo kranig vermande. Nog mooier dat Ivantsjoek, de winnaar van het eerste Ambertoernooi in 1992, nu weer toernooiwinnaar werd.

Hier is een fascinerende partij waarin beide spelers tot het eind elkaar op spectaculaire manier naar de keel vliegen, in de geest van de grote Savielly Tartakower, die schreef: ‘Ik maak fouten, dus ik besta’.

Levon Aronian - Vladimir Kramnik, Amber rapid Nice

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. e3 0-0 5. Ld3 c5 6. Pf3 b6 Kramnik oefent zich in het spelen van scherpe openingen. 7. d5 exd5 8. cxd5 h6 9. e4 Pxe4 10. Lxe4 Lxc3+ 11. bxc3 Te8 12. Pd2 f5 Tot zover Gelfand - Ivantsjoek, Linares 1994, waar zwart na 13. f3 La6 aardig spel kreeg. 13. 0-0 fxe4 14. c4 d6 15. Lb2 Dg5 16. f3 Lh3 Na 16...exf3 17. Dxf3 zou wit een overweldigende voorsprong in ontwikkeling hebben. 17. De2 e3 18. Pe4 Dg6 19. a4 Pd7 20. Ta3 Pe5 Na 20...Lf5 21. Txe3 zou wit beter staan, maar na de zet die zwart doet, kon wit met 21. Pxd6 nog groter voordeel krijgen. 21. Kh1 Pxc4 22. gxh3 Txe4 Er is geen weg terug voor zwart. 23. Tg1 Na 23. fxe4 Dxe4+ 24. Dg2 zou zwart in het eindspel zeker niet slechter staan. 23...Dh5 24. Txg7+ Kf8 25. Th7 Pxb2 Voorzichtiger was 25...Tee8. 26. Txe3 Hierna blijft wit een stuk achter zonder voldoende aanval te krijgen. Veel sterker was 26. Dg2, waarna wits aanval waarschijnlijk beslissend zou zijn. 26...Txe3 27. Dxe3 Kg8 28. Txh6 Df5 29. Th4 Pd3 30. Tg4+ Kf7 31. Te4 Dxd5 32. Te7+

32...Kf8 Na 32...Kf6 gevolgd door Pe5 zou wit uitgepraat zijn. Zwarts koning is dan veilig en hij heeft een stuk meer. 33. Th7 Nu krijgt wit een nieuw leven. 33...Kg8 34. Tc7 Pf2+ Wit dreigde 35. Dg1+ 35. Dxf2 Kf8 36. De3 Dd1+ 37. Kg2 Dc2+ 38. Kg3 Dg6+ 39. Kh4 Df6+ 40. Dg5 Dxg5+ 41. Kxg5 Na fouten over en weer is een scherp eindspel ontstaan. Zwarts pionnenstelling is mooier, maar wits koning is actief. 41...d5 42. f4 d4 43. f5 Te8 44. Kf6 d3 45. Tf7+ Kg8 46. Tg7+ Kh8 47. Td7 c4 48. Kf7 Met 48. Kg6 kon wit remise maken, maar hij speelt op winst. Overigens hadden ze zo weinig tijd over dat op winst of op remise spelen niet echt aan de orde was. Ze speelden gewoon. 48...Tc8 49. f6 Weer zou 49. Kg6 tot remise leiden. 49...c3 Aan het eind struikelt zwart. Na 49...Kh7, om 50. Td4 te beantwoorden met 50...Kh6, zou wit naar een remise moeten zoeken. 50. Td4 Opeens heeft wit een mataanval. 50...Tc7+ 51. Kg6 Zwart gaf op.