Psychoanalyse uit het basispakket

Vier of vijf keer per week op de bank liggen bij een psychoanalyticus, om daar vrijelijk alle eventueel genante gedachten en gevoelens te uiten die in u opkomen? Prima. Als u die behandeling maar zelf betaalt. Kosten: 12.500 euro per jaar, en dat gemiddeld een jaar of vijf lang. De klassieke ‘freudiaanse’ psychoanalyse, de oudste vorm van psychotherapie die er bestaat, is deze week per direct geschrapt uit het basispakket voor de Zorgverzekeringswet. Wegens gebrek aan bewijs, zo heeft het College voor Zorgverzekeringen (CvZ) besloten.

In Nederland zijn nog ongeveer 600 mensen ‘in analyse’, maar zij zijn niet de dupe van de maatregel: hun behandelingen worden nog vergoed. Alleen nieuwe patiënten moeten de psychoanalyse zelf gaan betalen. Het gaat vooral om mensen, aldus Thijs de Wolf van het Nederlands Psychoanalytisch Instituut (NPI), die last hebben van depressies en angsten en bij wie kortlopende behandelingen niet hebben gewerkt. Maar volgens het CvZ is niet goed aangetoond waartegen psychoanalyse precies zou kunnen werken, en ook niet hoe. Dat gebrek aan bewijs was al langer bekend, maar het CvZ „kan niet alles tegelijk”, aldus een woordvoerder: „Er is wel meer historisch gegroeide zorg waarvan de effectiviteit niet vaststaat.” Nu was psychoanalyse aan de beurt.

De Wolf vindt dat oneerlijk – „dan moet alles wat niet evidence based is eruit” – en voert aan dat er wel aanwijzingen zijn dat mensen dankzij psychoanalyse beter functioneren. Althans, in onderzoek zonder controlegroep. Het NPI is nu bezig goed vergelijkend onderzoek op te zetten en heeft een brief aan minister Klink (VWS) gestuurd met de vraag of het besluit kan worden teruggedraaid.

Maar volgens het CvZ hebben de psychoanalytici tijd genoeg gehad om goed onderzoek te doen. En mochten ze alsnog kunnen aantonen dat hun therapievorm wel werkt, dan mag psychoanalyse altijd het pakket weer in.