Ontheemde mensen, ontdaan van alle franje

fotoboek

Roderik Henderson: Transvoid

€ 19,95,via: winkel@sm-s.nl *****

Het boek Transvoid bundelt drie fotoseries van Roderik Henderson. De eerste serie, Our life in a ghosts town, maakte Henderson in de periode tussen 2002 en 2004 in het plaatsje Cherry Creek in de woestijn van Nevada, waar hij met zijn vrouw in een zelfgebouwd huisje woonde en deelgenoot van het woestijnleven werd.

Voor de tweede serie, die ook Transvoid heet, reisden ze naar een geïsoleerd gebied in Canada waar een door armoede geteisterde indianengemeenschap en blanke houthakkers en mijnbouwers wonen.

De laatste serie Island (2009) speelt zich eveneens af in een ontheemde omgeving, namelijk de lift van een Boxtelse flat, in Noord Brabant.

Henderson maakt portretten. Het gehucht in Nevada krijgt gezicht door middel van de foto’s van het woestijnlandschap en de sporen van zijn bewoners, die sporadisch zelf figureren. Het prachtige woestijnlicht, de vlaktes met hier en daar een bouwvallig huisje of caravan en de buurman met een pistool; ze vertellen het verhaal van een geïsoleerde gemeenschap, ver verwijderd van de ‘beschaafde wereld’.

De lege, verstilde nachtfoto’s van de Canadese parkeerplaatsen zijn de achtergrond voor de portretten van de passanten die Henderson in hun auto fotografeert. Mensen die een groot deel van hun leven in hun auto doorbrengen, om de immense afstanden te overbruggen.

Waar hier tussen de fotograaf en de geportretteerden soms nog een autoruit zit, is die afstand in Boxtel verdwenen. Henderson gaat steeds dichter op zijn model zitten. In de lift is er enkel de mens, gevangen in de kleine roestvrijstalen ruimte waar een somber metalig licht de gezicht beschijnt.

Door de aanloop ernaartoe – via de uitgestrekte woestijnvlakten en de wijdse lege parkeerplaatsen met een bak kunstlicht erboven – zie je mooi de ontwikkeling van Hendersons werkwijze. Hoe hij de essentie eruit destilleert. Alle mensen in zijn portretten zijn zo rauw, zo intens. De Boxelse liftmensen verschillen in wezen niets van de Canadezen of woestijnbewoners. Ontdaan van alle afleiding, franje of pose, toont hij mensen in hun ruwste vorm.

Hendersons portretten zijn op een merkwaardige, ook wel geruststellende manier confronterend. Ze jeuken en schrijnen, door het gebrek aan opsmuk, maar geven net zo goed het prettige gevoel dat je iets zeldzaam ‘echts’ te zien krijgt. En dat is die basale individuele kracht die in de mens schuilt.

Viola Lindner