Job Cohen zet zijn schilderij breed op

Job Cohen heeft de eerste verfstreken op het doek gezet. De waarschijnlijke lijsttrekker van de PvdA hield vandaag in Leeuwarden een lezing waarin hij twee vliegen in één klap sloeg. Cohen sprak over ‘De financiële crisis voorbij’ en begon daarmee het tegen hem in stelling gebrachte idee te ontmantelen dat hij niets van economie weet.

Job Cohen heeft de eerste verfstreken op het doek gezet. De waarschijnlijke lijsttrekker van de PvdA hield vandaag in Leeuwarden een lezing waarin hij twee vliegen in één klap sloeg.

Cohen sprak over ‘De financiële crisis voorbij’ en begon daarmee het tegen hem in stelling gebrachte idee te ontmantelen dat hij niets van economie weet. Hij zal nog technischer moeten worden als hij zijn groot financieel rijbewijs wil halen, maar het begin is er.

Het tweede deel van de toespraaktitel luidde: ‘Kansen voor de samenleving’. Cohen maakte dus tegelijk een begin met het aangeven van de contouren van een nieuwe sociaal-democratie die zijn PvdA past.

Ook zonder die serieuze aanzetten tot verdieping peilde Maurice de Hond opnieuw winst voor deze PvJCohen: weer twee zetels erbij (34 als er nu Kamerverkiezingen zouden zijn). D66 en GroenLinks leveren ieder één zetel in voor het goede doel. De PvdA is daarmee 19 zetels in vier weken tijd gestegen in De Honds peilingen.

De opdracht van de politiek is volgens Cohen nu:

Naar mijn overtuiging is een fundamentele heroriëntatie en herijking nodig om ook op economisch terrein voldoende binding tot stand te brengen om sociale tweedeling en fragmentering tegen te gaan. Wij moeten zoeken naar oplossingen die de economie verstevigen, het milieu verbeteren en de verbanden tussen mensen versterken.

Cohen pleit voor een cultuuromslag in de financiële sector. Hij verzet zich tegen verdergaande deregulering. Zelfregulering is onvoldoende zodra systeemrisico’s in het spel zijn. Samenvattend:

Per saldo, zo moeten wij vaststellen, hebben samenleving, overheid en politiek veel te weinig tegenwicht geboden tegen de vrije ontwikkeling van het casinobankieren.

Noodgedwongen moest de overheid de schade, aangericht door de casinokapitalisten, opruimen. Terwijl de overheid zelf leed onder verlies aan respect.

Het vertrouwen in de markt mag dan een schok hebben gekregen, staatsinterventies daarmee wat acceptabeler zijn geworden, daarmee is het vertrouwen in de overheid niet opeens - als een communicerend vat - omhoog geschoten.

Tot slot een lang citaat. Cohen lijkt open te staan voor staatkundige vernieuwingen als daarmee weer meer mensen zich betrokken gaan voelen bij de publieke zaak. Ook hier is het een begin. De uitwerking maakt nieuwsgierig.

In het maatschappelijke verkeer evenals in opvattingen over migratie en integratie is een verharding opgetreden. Individualisering, globalisering, secularisering - niet alleen migratie - hebben naast veel vrijheid, ook desintegrerende effecten tot gevolg gehad. In hun onderlinge samenhang hebben deze factoren geleid tot een samenleving van individuen, die zich veelal als vreemden tot elkaar verhouden en waarin het gemeenschapselement fragiel is geworden.
Ook in de politiek zijn desintegrerende factoren zichtbaar. Allereerst in de vorm van de fragmentatie van het politieke landschap, vooral van het midden: traditionele partijen hebben hun natuurlijke aanhang verloren, veel kiezers zijn in toenemende mate “zwevend”. De organisatie van politiek en overheid lijkt onvoldoende toegesneden op de verlangens van de samenleving: een samenleving die om méér vraagt dan één keer in de vier jaar vertegenwoordigers kiezen, een samenleving die meer invloed op beleid en beleidskeuzes wil.