Geen champagne voor de Nederlandse man

Voor het eerst in de geschiedenis van de Libris Literatuurprijs staat er dit jaar geen enkel boek van een Nederlandse man op de shortlist. De vier genomineerde mannen, Walter van den Broeck (Terug naar Walden), Bernard Dewulf (Kleine dagen), Tom Lanoye (Sprakeloos) en Peter Terrin (De bewaker) komen uit Vlaanderen. Van de vrouwelijke auteurs op de longlist hebben alleen Marie Kessels (Ruw) en Mensje van Keulen (Een goed verhaal) het gered.

Is deze anti-Nederlandse-man- shortlist een feministisch statement van de drie vrouwelijke juryleden? Of heeft de hele jury, onder leiding van oud-D66 minister Hans Wijers, zich laten inspireren door Mensje van Keulens visie op de Nederlandse schrijver? In haar, eveneens voor de Gouden Uil genomineerde, verhalenbundel Een goed verhaal tekent zij een genadeloos portret van bestseller auteur Simon Passies. Deze bejaarde zuipschuit gebruikt zijn veel jongere vrouw, die hij heeft opgepikt bij een van zijn vele lezingen in de provincie, als huishoudster, secretaresse en chauffeur. Zij laat het zich welgevallen, maar bedenkt dat ze dat nooit aan Simons toekomstige biograaf zal durven bekennen. Nooit zal ze iemand vertellen ‘over zijn gewoontes, zijn tics, zijn grillen, zijn wispelturigheid, zijn leugens, zijn kleinzieligheid, zijn afgunst, zijn ijdelheid, zijn drankgebruik’, maar intussen vertelt ze het aan ons. De beroemde en charmante Passies haalt haar voortdurend naar beneden, ook in bijzijn van anderen. Zijn collega- schrijvers en machtige vrienden, met wie hij graag in gerenommeerde restaurants eet, maakt hij achter hun rug zwart. Hun vrouwen noemt hij ‘naaktslakken en reptielen’.

Het is niet moeilijk in dit portret overeenkomsten te ontdekken met Nederlandse schrijvers die gewoonlijk voor literaire prijzen worden voorgedragen In Van Keulens verhaal wordt Passies wel genomineerd, wat goed is voor een fles champagne, maar gaat de prijs aan zijn neus voorbij. Mocht Een goed verhaal de Librisprijs winnen, dan krijgt Passies hem via een omweg alsnog. Waarschijnlijk is dit overigens niet. De gedoodverfde winnaar is Tom Lanoye met Sprakeloos, een sublieme autobiografische roman over zijn moeder.