Ashton eist leiding op van diplomatieke dienst EU

Nieuwsanalyse

EU-buitenlandchef Ashton trekt met de Europese diplomatieke dienst macht naar zich toe. Het Europees Parlement heeft kritiek.

Catherine Ashton, de Hoge Vertegenwoordiger voor het Europees buitenlands beleid, zag er gistermiddag tevreden uit.

Ashton kon zelf niet zeggen dat ze in haar plan voor een Europese diplomatieke dienst macht naar zich had toe getrokken die bijvoorbeeld de Europees commissaris voor Ontwikkelingssamenwerking liever zelf had gehouden.

Maar in de tekst die ze in Brussel presenteerde, net voor de topbijeenkomst van Europese regeringsleiders, was er geen twijfel over, en haar medewerkers legden het graag nog eens uit: de EU is de grootste donor in de wereld, en het wordt Ashton die gaat bedenken wat de Europese belangen zijn bij de ontwikkelingshulp, hoe die hulp wordt gegeven en aan welke landen. Ashton wordt ook zelf verantwoordelijk voor alle benoemingen in de nieuwe dienst.

Ashton, zeiden haar medewerkers, had „koppen tegen elkaar geslagen” en haar ambtenaren, die soms „in een hoekje” aan het werk waren, laten samenwerken. Daardoor was ze sneller met haar plan gekomen dan werd verwacht.

Zeker is dat Ashton, die al vanaf haar benoeming kritiek krijgt omdat ze verkeerd zou kiezen in reizen die ze maakt, een wat stoerder imago wel kan gebruiken.

Zeker is ook dat Ashton sinds een paar weken steun krijgt van de EU-landen in haar gevecht met de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU. Daar is Ashton zelf vice-voorzitter van, maar haar collega’s wilden haar minder geld en bevoegdheden geven dan ze volgens de lidstaten nodig zal hebben voor een krachtiger buitenlands beleid van de EU.

Ashton kreeg ook de steun van de kleine EU-landen, die hun belangen meestal liever laten behartigen door de Commissie, omdat ze steeds belooft dat alle landen zich gaan ‘herkennen’ in de dienst: bij de verdeling van banen zal ze scherp letten op afkomst.

Het zal nog wel even duren voordat de landen daar tevreden over zijn. De diplomatieke dienst – met zo’n 6000 mensen – moet ontstaan uit alle bestaande diensten en afdelingen in Brussel, en daarin zijn de Commissie-ambtenaren nu dominant.

Het is nog niet duidelijk hoeveel eigen diplomaten de EU-landen naar Ashton mogen sturen. „De Commissie houdt macht in de diplomatieke dienst”, zegt een diplomaat, „door de mensen die erin gaan werken.” Het is ook nog niet duidelijk of de nieuwe dienst al het geld meekrijgt dat hoort bij de bevoegdheden die ze overneemt van andere eurocommissarissen.

Het Europees Parlement krijgt de controle over de besteding van het geld van Ashtons dienst, en de Europarlementariërs zijn vast van plan om die nieuwe macht helemaal te gebruiken.

Gisteravond wezen de vier grootste fracties (conservatieven, sociaal-democraten, liberalen, groenen) haar voorstel meteen af. Hun belangrijkste bezwaar betreft Ashtons plan de dienst te laten leiden door een secretaris-generaal, waarschijnlijk een Fransman, die mischien oppermachtig wordt omdat Ashton zelf weinig tijd zal hebben om zich te bemoeien met de dagelijkse gang van zaken.

„We willen geen spin in het web”, zei de Duitse, conservatieve Europarlementariër Elmar Brok, die geldt als invloedrijk. „Wij willen plaatsvervangers die politiek verantwoordelijk zijn.”