Solidair totdat het geld kost

De sfeer was er ongetwijfeld een van academische wellevendheid. Jerzy Buzek, de Poolse voorzitter van het Europees Parlement, sprak deze week aan de Berlijnse Humboldt Universiteit over de esoterische architectuur van de Europese instellingen. Hij richtte zich ook direct tot de Duitse belastingbetaler en dát leest minder vriendelijk.

Buzek maakt zich zorgen over het gebrek aan betrokkenheid van Europese burgers bij de Europese besluitvorming. Om de band tussen burger en EU aan te halen wil hij eurocommissarissen laten kiezen en niet, zoals nu, benoemen. Ook zouden de nationale politieke partijen tijdens Europese verkiezingen onder de vlag van hun Europese samenwerkingsverband moeten opereren.

De voorstellen vereisen, denkt hij, geen herziening van het Verdrag van Lissabon, maar wel een andere houding van Europeanen tot hun Europa. De Europese instellingen hebben een Europees volk nodig. Want zonder Europees volk kan er ook geen Europese solidariteit zijn. En daar gaat het volgens Buzek om.

„Neem als voorbeeld Griekenland. Voelt de Duitse belastingbetaler van tegenwoordig zich misschien solidair met dit land?” Buzek beantwoordde de vraag niet, maar elke Europese krantenlezer weet het antwoord: nee. En dat is dom, redeneert Buzek. „In een Europese Gemeenschap moeten we (die solidariteit) wel verwachten.” Een speculatieve aanval op Griekenland treft immers ook de Duitse belastingbetaler, net zoals de zwakte van één euroland effecten heeft op de rest.

De onenigheid over de Griekse kwestie is inmiddels zo ingrijpend dat de grenzen van de Europese samenwerking er goed aan af te lezen zijn. Voor veel Europeanen is Europa slechts in zeer beperkte mate een ‘gevoelde’ waardegemeenschap. Het heeft dan ook niet zoveel nut om een beroep te doen op hun solidariteit. Ze worden niet warm of koud van die blauwe vlag. De toch al geringe solidariteit smelt bovendien razendsnel weg als de burger zich realiseert dat hij ook belastingbetaler is. Hulp aan Griekenland is alleen te verkopen door te wijzen op het eigen belang van de Europese burger/belastingbetaler.

Michel Kerres