'Ik heb politiek profiel, maar nu even niet'

Lodewijk Asscher is voorman van de PvdA in Amsterdam én tijdelijk burgemeester. Kan dit samengaan, tijdens de collegeonderhandelingen?

Een ‘obstakel’ heet de benoeming van PvdA-voorman Lodewijk Asscher tot waarnemend burgemeester van Amsterdam inmiddels. Althans bij de gesprekken tussen PvdA en D66 over de vorming van een nieuw college, die eind vorige week ruw werd onderbroken door het opstappen van D66. Inmiddels zit D66 weer aan tafel, maar de informateurs moeten nog een oplossing zoeken voor het ‘obstakel’.

Hoe vindt Asscher, die waarnemer is tot een opvolger voor de vertrokken Job Cohen is gevonden, het om als een ‘obstakel’ te worden beschouwd? Asscher: „Ik neem daar kennis van.” Hij laat een stilte vallen. „In mijn huidige rol als burgemeester bemoei ik me niet met wat er in de politiek gebeurt en ga ik me dus ook niet in die discussie mengen. Ik neem mijn taak uitermate serieus en wil burgemeester zijn voor alle partijen in de raad. Een burgemeester die boven de partijen staat.”

Toch kwam juist dit ter discussie te staan in de dagen voordat Asscher dinsdag aantrad als waarnemer. D66 wilde een buitenstaander, omdat PvdA-lijsttrekker Asscher tijdens de maandenlange campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen een heel sterk politiek profiel heeft gekregen. Toen waarnemend commissaris van de koningin Elizabeth Post (VVD) vrijdag toch Asscher beëdigde, brak D66 de coalitiebesprekingen af. De benoeming was voor de Democraten het zoveelste bewijs dat de PvdA de hoofdstad als hun eigen republiek zien.

U wilt als burgemeester boven de partijen staan. Maakt de politieke discussie over uw rol dat niet lastig?

„Het was bekend dat ik een politiek profiel heb. Ik heb de afgelopen acht jaar mijn werk rond het stadhuis gedaan [eerst als gemeenteraadslid, de laatste vier jaar als wethouder] om de stad te dienen. Daarom heb ik ook aangeboden om als waarnemer op te treden. Vervolgens was het aan de commissaris van de koningin om de voordelen van mijn aanbod af te wegen tegen de eventuele nadelen. En ze heeft kunnen meewegen dat ik een politiek profiel heb. Ik heb daarover met haar gepraat en over hoe ik de rol van burgemeester zal invullen. Ik heb verteld dat ik goed had nagedacht over mijn rol, omdat ik het een heel grote verantwoordelijkheid vind burgemeester van mijn stad te zijn. Het was volgens mij in het belang van de stad om voor iemand te kiezen die al vier jaar locoburgemeester is en die de dossiers kent. En natuurlijk ben ik een ander persoon dan iemand van buiten. Kennelijk vond zij het verstandig mij te benoemen.”

Maar hoe ziet u het zelf?

„Ik ben mij zeer bewust van de rol van de burgemeester, die wezenlijk anders is dan die van een politicus. Daarom heb ik als locoburgemeester meteen mijn fractievoorzitterschap neergelegd op de dag dat Cohen zijn vertrek aankondigde. De zuiverheid vereist dat een burgemeester ophoudt politicus te zijn.”

Hoe kan een politiek dier als Asscher dat zo makkelijk?

„Ik zie mezelf niet als politiek dier, maar als een Amsterdammer die gelooft dat je in de publieke zaak de samenleving kan verbeteren.”

Maar wat doet u als bij de collegeonderhandelingen dingen worden afgesproken waarmee u het niet eens bent?

„Dat is heel duidelijk, daar bemoei ik me niet mee. Tenzij het gaat over openbare orde en veiligheid, want dat is bij uitstek een taak van de burgemeester.”

U was en bent een belangrijke kandidaat om weer wethouder te worden. Hoe gaat het nu als de wethoudersposten worden verdeeld?

„Mijn houding is: ik ben beschikbaar om de stad te blijven dienen. Dus als de onderhandelende partijen een beroep op me zouden doen, dan zou ik daar wel op ingaan. Ik kan het niet regelen, niet claimen, niet afdwingen. Dat hoort nu bij mijn rol. Ik ga ook niet naar Den Haag, zoals wel wordt gesuggereerd. Het is dus afwachten hoe de partijen dat willen regelen. Het is duidelijk dat dit waarnemersschap eindig is en geen lange tijd zal duren.”

Stel dat u wordt gevraagd wethouder te worden voordat uw taak als waarnemer erop zit...

„...dan kun je een periode hebben waarin niet voorzien is. Dat is aan de partijen om dat dan te bezien. Juridisch is het mogelijk om te wachten tot ik klaar ben, technisch kan het allemaal.”

Is het denkbaar dat u uw waarnemerschap voortijdig afbreekt om wethouder te kunnen worden?

„Dat is nu niet aan de orde.”

Dat is geen definitief nee.

„Ik heb aangeboden om waar te nemen tot er een nieuwe burgemeester is. [Volgens commissaris van de koningin Post zal er voor de zomer een nieuwe burgemeester gevonden zijn.]”

Dus u maakt dit hoe dan ook af?

„Je moet nooit zeggen hoe dan ook; dat is waar ik nu van uitga.”

Toch vinden buitenstaanders het lastig om de rollen van politicus Asscher en burgemeester Asscher uit elkaar te houden...

„...dat begrijp ik. Maar mensen die mij kennen weten dat ik op een integere manier de stad dien. Dat is de rode draad in wat ik doe. Ik kijk vaak in de spiegel en vraag me af: doe ik het goed genoeg, handel ik zuiver? Dat moet ik nu ook doen en dat doe ik dus ook.”