'Europese landen zijn te zacht voor elkaar'

Nederland is net zo streng over hulp aan de Grieken als Duitsland. Eerst het IMF, daarna pas steun van de EU – als dat nodig is.

Er kan geen sprake zijn van een ‘Europese oplossing’ voor Griekenland. De Grieken hebben een loopje genomen met de spelregels voor de euro. Ze hebben de cijfers verdraaid. Dat is buitengewoon ernstig. Dan kan van Europa geen solidariteit worden verlangd. Er moet orde op zaken worden gesteld.

Deze scherpe woorden van demissionair premier Jan Peter Balkenende, gisteren in een Kamerdebat, zijn Kamerlid Frans de Nerée tot Babberich uit het hart gegrepen. „Dit is de kern waarom het draait. Hij heeft onze zorgen goed verwoord”, zegt De Nerée. Dat vond zelfs de VVD.

Vorige week nog was de fractie helemaal niet te spreken over het optreden van Nederland in Brussel. Even leek het dat demissionair minister Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) tijdens de bijeenkomst van Europese ministers van Financiën door de knieën was gegaan en had ingestemd met Europese hulp voor Griekenland. Dat hij er vervolgens met krasse teksten lustig op los twitterde („Als Griekenland valt, dan ook heel veel Europese banken”), nog voordat hij de Kamer had ingelicht, stak de parlementariërs helemaal. Ook zijn eigen partijgenoten.

„Een virtuele potloodventer”, noemde VVD-Kamerlid Frans Weekers de twitterende minister. Hij ontbood De Jager voor een spoeddebat naar de Kamer. Vorige maand nog had de Kamer er per motie bij het kabinet op aangedrongen dat er „geen cent van de Nederlandse belastingbetaler” naar Griekenland zou gaan. De Grieken moeten bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF) aankloppen. Dat is ook de boodschap die de premier gisteren meekreeg voor de top van Europese politieke leiders die vanmiddag in Brussel begint. Soliditeit gaat voor solidariteit.

Waarom is een Europese oplossing voor Griekenland taboe?

De Nerée: „We hebben weinig vertrouwen in een Europese reddingsoperatie. De Europese landen zijn te zacht voor elkaar. Zelfs in economisch goede tijden zagen we hoe afspraken om de euro stabiel te houden niet werden nageleefd. Criteria voor de hoogte van de schuld en voor de begrotingstekorten zijn door verschillende landen, Italië en Frankrijk, met voeten getreden. Maar er volgden nauwelijks sancties. Dat dreigt ook bij een Europees reddingsplan voor Griekenland.”

Is dit niet de kans om deze weeffouten van de monetaire unie te herstellen?

„Het Stabiliteitspact voor de euro moet zeker worden aangescherpt. Maar landen die spreken van een Europese oplossing geven een politiek statement af. In het geval van Griekenland is er sprake van een financieel probleem dat zakelijk moet worden opgelost.

„Laten we niet vergeten dat de Grieken de zaak geflest hebben. Ze hebben met de cijfers gesjoemeld. Het begrotingstekort bleek vier keer zo hoog als is toegestaan. Daarom moet je hard zijn. Laat Griekenland de tucht van het IMF voelen. Na het uitbreken van de kredietcrisis hebben we het IMF juist met meer geld uitgerust.”

Heeft Europa geen noodloket nodig? Ook Spanje en België hebben financiële problemen.

„Het IMF is het aangewezen loket voor landen met betalingsproblemen. Zij hebben de expertise en stellen harde voorwaarden. Een Europees noodfonds is niet nodig.

„Ik maak me grote zorgen over het gebrek aan begrotingsdiscipline van tal van Europese landen. Zodra met Griekenland een precedent wordt geschapen met een Europees reddingsplan, leunt het land achterover en wordt het niets met bezuinigen. Dan komt de euro serieus onder druk te staan.”

Moeten spelbrekers uit de eurogroep gezet kunnen worden, wat Duitsland wil?

„Dat is niet realistisch. Het Europese verdrag moet dan worden veranderd en daar is unanimiteit voor nodig, ook van de zondaars. Het is in ieder geval hoopvol dat kanselier Merkel zich nu ook heeft uitgesproken voor de IMF-route. Balkenende heeft hier al in februari bij haar op aangedrongen.”

Financiële steun van het IMF is waarschijnlijk ontoereikend.

„Mochten de Grieken werkelijk niet meer in staat zijn hun schulden af te lossen, dan is Europese co-financiering voorstelbaar. Maar het IMF neemt de leiding en Europa leent tegen dezelfde scherpe voorwaarden als het IMF. Als er echter andere opties op tafel komen, moet het kabinet eerst terug naar het parlement. Dat geeft de doorslag, omdat het kabinet demissionair is. Als het parlement er niets voor voelt, doet Nederland niet mee. Wij gaan nog altijd over ons eigen geld.”