Van vmbo-advies naar havo met de Profijtklas

Sommige basisscholieren benutten hun potentie onvoldoende. Forum en de Stichting Kinderpostzegels hebben daarom de Profijtklas opgericht: extra taal en rekenen na lestijd.

Het tekstje gaat over een blinde die op de stoep loopt en een obstakel tegenkomt. Wat is een obstakel?, vraagt juf Judith. De dertien leerlingen in de klas, vrijwel allemaal met een niet-Nederlandse achtergrond, denken na. Denk aan het toneelstukje dat we hebben gedaan, zegt de juf, daarin kwam de term ook voor. Dan schiet het Ibrahim te binnen: iets wat in de weg ligt!

Zijn basisschool, De Piramide in Haarlem, locatie Meerwijk, biedt na schooltijd gezamenlijke extra lessen voor leerlingen uit groep zes, zeven en acht die meer potentie hebben dan ze laten zien. Op dit moment kennen zestien basisscholen in Nederland zo’n ‘Profijtklas’. Het initiatief is van de Stichting Kinderpostzegels Nederland en van Forum, instituut voor multiculturele vraagstukken.

De Profijtklas bestaat uit maximaal vijftien leerlingen die eens per week twee uur extra taal- en rekenonderwijs krijgen, met drie leerkrachten erbij. Op jaarbasis levert dat tachtig uur extra les op in taal en rekenen. Het resultaat, zegt locatiedirecteur Ruscha Wijdeveld van De Piramide, „is hopelijk dat leerlingen na groep acht naar de havo kunnen in plaats van de theoretische leerweg van het vmbo”.

Forum stelt de eis dat de leerlingen in kwestie geen hoogopgeleide ouders mogen hebben. „Leerlingen met hoogopgeleide ouders spreken de taal al goed genoeg”, zegt Latifa Elaji van Forum. De deelnemende leerlingen worden aan het begin van het project onderworpen aan een nulmeting van hun taal- en rekenniveau. Aan het eind van het project wordt bekeken of het niveau is gestegen.

Na het tekstje over blinden moeten de leerlingen meervouden maken van woorden met een dubbele klinker. Schoo-len, schrijft Sabrine. Ze wordt gecorrigeerd: het meervoud krijgt maar één klinker. Het meervoud van ‘aap’ vinden de kinderen lastig. A-pen? Dat staat raar. Maar het is wel goed. En wat is het meervoud van sigaar? Sigaretten, schrijft er eentje.

Op deze zonnige middag spelen andere kinderen buiten. Wat vinden de deelnemende leerlingen zelf van de Profijtklas? Leuk, zegt Dikra, want je leert extra dingen en krijgt hogere cijfers. Het moest van mijn moeder, zegt Salma. Het is een goede oefening voor de Entreetoets, zegt Norbert. De Entreetoets in groep zeven geeft, een jaar voor de echte Citotoets, een indicatie van het niveau van een leerling.

De overheid besteedt jaarlijks 400 miljoen euro aan achterstandsleerlingen. Scholen mogen zelf weten hoe ze dat geld besteden. Onderwijscoördinator Zeki Arslan van Forum zou graag zien dat dit geld gerichter wordt uitgegeven aan extra leertijd, zegt hij. Voormalig staatssecretaris Dijksma (Onderwijs, PvdA) had al wel 12,5 miljoen euro uitgetrokken voor dit doel.

Met de Profijtklas is 230.000 euro gemoeid, 5.000 per deelnemende basisschool. Met het initiatief hoopt Forum talenten beter te benutten. Volgens de Onderwijsraad is bij 10 tot 20 procent van de 1,5 miljoen basisscholieren sprake van onderbenutting van hun talent. Een blamage, zegt Arslan.

Volgens onderwijssocioloog Paul Jungbluth van de Universiteit Maastricht sluit de Profijtklas aan bij wetenschappelijke ideeën over de verlengde schooldag. Het is precies als bij een autorijschool, zegt hij. „Als je het nog niet zo goed kunt, moet je een paar extra lessen nemen.” Volgens de socioloog is aan de extra taal- en rekenlessen wel een belangrijke voorwaarde verbonden: de leerlingen moeten het vertrouwen krijgen dat ze het kunnen. „Je moet hen oppeppen. Ze moeten het leuk vinden. En de les moet worden gegeven door een professional.”

Tegen het einde van de les op De Piramide in Haarlem moeten de leerlingen rijmwoorden verzinnen op een rijtje woorden. Lopen-kopen, halen-falen. Maar welk woord rijmt op ‘schakel’? Obstakel!, roept Ibrahim enthousiast.