Mariza's fado zwiert

Wereldmuziek. Concert Mariza. 21/3 in Muziekcentrum Frits Philips, Eindhoven, ****

De Portugese fadozangeres Mariza is slank en rijzig, haar armen en handen lang en expressief. In het Muziekcentrum in Eindhoven leek ze aanvankelijk afstandelijk en koel met haar korte, gebleekte haar dat plat langs haar hoofd lag. Dat veranderde toen haar eerste lied inzette.

Mariza legt haar ziel in elke regel, kan in een ommezien overschakelen van een hees timbre waar een kille avondmist doorheen waart, naar fel oplaaiende uithalen. Een enkel woord als ‘primavera’ (lente) laat ze een heel scala aan gevoelsladingen doorlopen.

Fado is doorgaans doortrokken van melancholie. Zangeressen dienen zich zedig te kleden in een zwarte jurk, liefst met een dito omslagdoek. Mariza, extraverter dan haar voorgangsters, was wel in het zwart, maar haar uitdossing was uitgesproken zwierig. Zo week ook in haar repertoire af van wat gebruikelijk is. Ze wisselde smachtende treurnis af met zonnige liederen, en vertolkte alle nuances die tussen deze uitersten lagen.

Haar musici volgden haar daarin op de voet. De kern van haar band bestond uit een traditioneel trio van akoestische gitaar, basgitaar en Portugese gitaar (een instrument met gepaarde stalen snaren). De laatste speelde duetten met de zangeres, klom soms hoog boven haar uit, wedijverde in versieringen rond melodische lijnen.

Door drums en piano toe te voegen kon Mariza buiten de paden van de fado treden. Dat deed ze onder meer in een lied uit Kaapverdië en met repertoire uit verschillende Portugese regio’s. Daarin liet ze de neerslachtigheid van de havenstad ver achter zich.