Kardinaal Simonis: Wir haben es nicht gewusst

Kardinaal Simonis heeft gisteren in het tv-programma Pauw & Witteman verklaard dat veel bisschoppen in de jaren 50, 60 en 70 niet op de hoogte waren van grootschalig seksueel misbruik binnen de Katholieke Kerk. „Wir haben es nicht gewusst. Het is een beladen term, maar wel waar”, zei de 78-jarige Simonis, oud-bisschop van Rotterdam en oud-aartsbisschop.

Simonis vertelde „geweldig te zijn geschrokken” van het hoge aantal meldingen van misbruik. Hij zei medelijden te hebben met slachtoffers én daders. „Die hebben ook zichzelf geruïneerd.” De kardinaal zei zich verder „ontdaan” en „beschaamd” te voelen.

Simonis heeft in de 38 jaar dat hij (aarts)bisschop was „tien gevallen” van seksueel misbruik gekend. Hij heeft nooit overwogen de strafbare feiten aan het OM te melden. „Het was een andere tijd. Ik was me daar niet bewust van.”

Volgens Peter Nissen, hoogleraar godsdienstgeschiedenis aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, had Simonis aangifte moeten doen. „Door te zeggen dat het een andere tijd was, erkent hij impliciet de doofpotcultuur in de Katholieke Kerk. Die cultuur was funest.”

Volgens Nissen droeg Simonis als aartsbisschop „de eindverantwoordelijkheid voor alles wat in Nederland in de Katholieke Kerk gebeurde” en mag hij zich „niet verschuilen” achter het feit dat onderdanen hem niet op de hoogte brachten van de misstanden.

De hoogleraar godsdienstgeschiedenis bekritiseert Simonis’ uitspraak Wir haben es nicht gewusst . „Niet erg fijngevoelig. Hij zou moeten weten dat deze zin voor tweeërlei uitleg vatbaar is. De Duitsers ontkenden de uitroeiing van Joden, homo’s en zigeuners.”

Bert Smeets, begin jaren zestig slachtoffer van seksueel misbruik op jongenspensionaat Bleijerheide in Kerkrade en nu namens de slachtoffers actievoerder tegen de Katholieke Kerk, zegt over de volgens Simonis veelal onwetende bisschoppen: „Ze hebben het niet willen weten, bewust de andere kant uitgekeken. Niet iedereen wist ervan, maar heel veel priesters, bisschoppen wel. Ze hebben en hadden hun netwerk tot in de uithoeken van alle parochies.”

Minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) gaat bekijken of de verjaringstermijn van kindermisbruik verlengd kan worden. De incidenten op de internaten zijn verjaard.

Actuele stand misbruikmelding op nrc.nl/misbruik-kerk