'Hans' met bulderend gelach herdacht

Met ontbloot bovenlijf lunchen in een chic hotel. De christen-democratie attaqueren. Maar in alles fatsoenlijk. Zo werd gisteren D66-oprichter Hans van Mierlo herdacht.

„Kijk”, zegt Hans van Mierlo, terwijl hij vanaf de hoogte een Franse kloostertuin in tuurt, „daar gaan de paters”. Hij pauzeert even, wijst nogmaals en vervolgt: „En daar gaan de kinderen.” Een bulderend gelach klinkt door de zaal. Het fragment uit de vier jaar oude documentaire over Hans van Mierlo, die gisteren onderdeel vormde van de herdenkingsbijeenkomst voor de twee weken geleden overleden D66-politicus, was door het nieuws van de afgelopen weken opeens weer razend actueel.

Er mocht gelachen worden, gisteren in de Rode Hoed. Er werd ook veel gelachen. Zo vaak dat oud-premier en CDA’er Ruud Lubbers, toen hij het spreekgestoelte betrad, zich afvroeg of zijn bijdrage niet „te serieus” zou worden. Het viel erg mee. Lubbers benadrukte vooral zijn omgang met zijn „vrind”. Niet zonder ironie merkte hij op dat van Mierlo ooit had gezegd het eind van de christen-democratie te zien als „onderdeel van de vooruitgang”.

Het was ‘Hans’ die gisteren in een bomvolle Rode Hoed aan de Amsterdamse Keizersgracht werd herdacht. De mens Van Mierlo dus, en niet de politicus – hoewel het bijzondere was dat dit juist bij hem zo door elkaar heen liep.

Een politicus die vertrouwen uitstraalde, zei voormalig D66-minister Els Borst. „Hij bezat wat de Fransen présence noemen.” Ze zag hem „fatsoenlijk opereren” in de politiek. En ze zag ook een man die tegen een journalist durfde te zeggen dat hij iets niet wist of er geen mening over had.

Herkenning riep Els Borst bij de aanwezigen op toen ze beschreef hoe Hans van Mierlo haar had gepolst voor een ministerschap in het paarse kabinet. Eerst tijdens een etentje bij zijn geliefde restaurant Toscanini in Amsterdam. Kip kluivend en intussen aantekeningen makend op een servetje dat steeds vetter werd. Later nog een keer, tijdens een aspergelunch op het terras van hotel Huis ter Duin in Noordwijk, waarbij zonaanbidder Van Mierlo halverwege de maaltijd zijn overhemd uittrok. Maar Van Mierlo kon dat, zei Borst „Het bleef bij hem beschaafd.”

Van Mierlo’s eerste opvolger als partijleider en fractievoorzitter, Jan Terlouw, constateerde dat Van Mierlo misschien niet veel aan de door hem zo bekritiseerde structuren had weten te veranderen, maar des te meer aan de cultuur. En hij stelde vast dat veel van de oorspronkelijke democratiseringsgedachten van D66 nu ook in andere partijen worden bediscussieerd.

Dat dit thema ruim veertig jaar na oprichting van de partij weer springlevend is, beaamden gisteren tal van aanwezigen. Zoals de huidige leider van D66, Alexander Pechtold: „Hans heeft het werk gedaan. Nu moeten we het zelf doen.”