Google langzaam weggedrukt uit Azië

Amerika mengt zich niet in het debat over Google, om de relatie met China niet te verstoren. Chinese websites volgen de lijn van Peking en weren Googles diensten.

De dagen van Google in China lijken geteld. Googles pogingen om toch actief te blijven in China na het besluit de samenwerking met de censuur te stoppen zijn gedoemd te mislukken.

De politieke gevolgen van Googles stap lijken vooralsnog beperkt te blijven, maar het ondernemersklimaat wordt voor Google snel guurder omdat Chinese bedrijven de samenwerking met Google willen staken.

De Amerikaanse overheid was door Google van te voren geïnformeerd over het besluit Chinese internetters om te leiden naar Hongkong, maar het Witte Huis hield zich op de vlakte om de relaties met China niet te belasten.

Een woordvoerder zei dat president Obama het jammer vond dat de onderhandelingen tussen Google en China geen bevredigend resultaat hadden opgeleverd. Minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton benadrukte dat „wij Google niet gaan vertellen wat zij moeten doen. De onderneming moet datgene besluiten waarmee zij het beste is gediend”.

Volgens Qin Gang van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken is het besluit van Google de Chinese site niet langer te censureren een op zich zelf staande „illegale” daad van een commerciële onderneming. „Tenzij de VS besluit de zaak te politiseren zullen de Amerikaans-Chinese relaties hier niet door beschadigd worden”, zei hij.

De oproep van Clintons woordvoerder aan China om „serieus stil te staan” bij „de conclusie van een van ’s werelds meest herkenbare organisaties dat het te moeilijk is om zaken te doen in China” werd in Peking genegeerd.

Terwijl de Chinese en Amerikaanse overheden zich onthielden van vergeldingsacties en harde uitspraken om de Amerikaans-Chinese relaties te sparen, moet Google er rekening mee houden dat ondernemen in China nog lastiger zal worden dan al het geval was. China’s grootste internetbedrijf, China Mobile, staat namelijk op het punt Google te verwijderen van zijn mobiele internetpagina, waardoor vele miljoenen gebruikers niet langer kunnen beschikken over Gmail en andere Googlediensten op hun mobiele telefoons en moeten uitwijken naar andere dienstverleners.

Het op een na grootste mobiele-telefoniebedrijf, China Unicom, heeft de introductie van een telefoon op basis van Googles Androidsoftware onmiddellijk uitgesteld, en dat is de opmaat naar annulering. En een belangrijke website, Tom.com, verwijderde gisteren Googles zoekdiensten. „Als Chinees bedrijf”, liet Tom weten, „houden wij vast aan Chinese regels en voorschriften”.

Het feit dat Tom.com eigendom is van de Hongkongse tycoon Li Ka-shing, een van de rijkste mannen in Azië, is een signaal dat Google uit China dreigt te worden weggedrukt. Chinese rivalen van Google werden in de Chinese media neergezet als de grote winnaars in een conflict dat voor Google en aanhang om de vrijheid van het internet gaat, maar volgens Chinese internetbedrijven en de autoriteiten een puur commerciële aangelegenheid is. Google zou alleen maar willen verhullen in China niet zo’n hoofdrol te kunnen spelen als het bedrijf elders in de wereld doet.

Googles vergunning om materiaal op internet te publiceren, noodzakelijk in China, verloopt medio april. Als die niet verlengd wordt moet ook alle nog wel beschikbare informatie op google.cn, zoals muziek, video en kaarten, verwijderd worden. Verder is de vraag wat er gebeurt met de investeringen van Google in Chinese bedrijven zoals Dianping, Xunlei and Ganji. Dat zijn buiten China onbekende bedrijven, maar ze maakten voor Google tot gisteren een belangrijk deel uit van de eigen groeistrategie.

Volgens Bill Bishop, internetondernemer in Peking en blogger op digicha.com, zijn al deze commerciële tegenslagen een logisch gevolg van Googles modus operandi. „Dat was een ongelooflijk zichtbare klap in het gezicht van de Chinese overheid”, schrijft hij op zijn blog. „Het idee dat Google met de zoekactiviteiten China verlaat en gewoon doorgaat met de andere activiteiten lijkt mij onhoudbaar.”

Bedrijfsmatig gezien heeft Googles besluit slechts beperkt effect voor de onderneming. De Chinese divisie was, zo wordt geschat, nauwelijks goed voor 2 procent van Googles jaarlijkse inkomsten van 20 miljard dollar. Maar op lange termijn kunnen de effecten pijnlijker zijn. Google was van plan explosief te groeien in China: het aantal van 700 werknemers in drie steden moest binnen een half jaar verdubbeld zijn. De groeimarkt van nu al 384 miljoen internetgebruikers (en 500 miljoen in 2012) lonkte. Ter vergelijking: er zijn 310 miljoen Amerikanen.

Googles pogingen om van twee walletjes te eten door enerzijds wel de rol van de morele overwinnaar aan te nemen, maar tegelijkertijd de Chinese markt niet definitief te verlaten werd gisteren bekritiseerd door Amerikaanse bloggers en mediaorganisaties die nooit hebben begrepen waarom uitgerekend Sergey Brin (geboren en getogen in de toenmalige Sovjet-Unie) vier jaar geleden besloot in China te investeren. Ondanks de kritische toon overheerste op de Amerikaanse nieuws- en technologiewebsites de steun voor Googles besluit dat analisten en bloggers „een historisch moment in de geschiedenis van het web” noemen.

Chinese internetters die Google gebruiken vanwege het innovatieve karakter en de grote hoeveelheid beschikbare informatie legden gisteren opnieuw bloemen bij Google in Peking of leverden teleurgestelde commentaren op de sites. Zij hoopten dat Google.cn in de lucht zou blijven en de westerse kritiek zou weerstaan, want, aldus blogger Wang Yu in Shanghai „nu is het zeker dat het Chinese internet een hele andere, mindere vrije richting zal opgaan”.

Breakingviews: pagina 16