De dood aanzeggen gaat nooit volgens het boekje

The Messenger. Regie: Oren Moverman. Met: Woody Harrelson, Ben Foster, Samantha Morton. In: 3 bioscopen. ****

‘Aanzeggers’ heten ze hier, met een mooi ouderwets Nederlands woord: de ‘boodschappers’ waar het in The Messenger om draait. Of in goed Amerikaans legerjargon: ‘casualty notification officers’, militairen gespecialiseerd in het brengen van slecht nieuws. Als ze in hun uniform voor de deur staan dan weten de meeste mensen het wel: zoon/dochter/echtgenoot/geliefde is omgekomen in Irak. Dat gaat in Nederland anders. Ook hier komen ze aan de deur. Maar niet in uniform. Want de bedrijfsmaatschappelijk werkers van Nederlandse leger kunnen zowel burgers als militairen zijn.

De strikte regels die het Amerikaanse leger hanteert bij het aanzeggen van slecht nieuws vormen het dramatische kader waarbinnen het verder nogal los, in lange takes en semidocumentair gedraaide The Messenger zich afspeelt. Woody Harrelson en Ben Foster spelen de militairen die dag na dag worden opgeroepen om naar afgebladderde buitenwijken te rijden en naar chique huizen, naar ouders en achterblijvers, waar nooit iets gaat volgens het vuistdikke boek met regels waar ze zich aan dienen te houden. Ze worden bespuugd, uitgescholden of beleefd bedankt omdat ze de moeite hebben genomen. Mensen vallen ze snikkend in de armen, hoewel de eerste regel luidt dat ze nooit fysiek mogen worden. Geen knuffel, geen schouderklopje, geen aai over de bol. „Mensen hebben het nieuws nodig en geen vriend”, aldus Harrelsons Captain Tony Stone, de oudere rouwdouwer die nog nooit een voet in oorlogsgebied heeft gezet. Foster is Staff Sergeant Will Montgomery, net terug uit Irak, waar hij niet al zijn kameraden heeft kunnen redden. Beide mannen zijn wandelende tijdbommen. Gedurende de film worden ze een beetje meer mens.

The Messenger behoort tot een nieuwe generatie films waarin Amerika in het reine probeert te komen met de oorlogen in Irak en Afghanistan. Hij is minder expliciet politiek dan voorgangers als Redacted of Rendition (beide uit 2007), waarin het om zware onderwerpen als censuur en martelingen ging. Net als The Hurt Locker, maar ook het Israëlische Lebanon, dat vorige week uitkwam, draait het om een ervaring.

Debuterend regisseur Oren Moverman is zelf oorlogsveteraan. In 1966 in Israël geboren, diende hij in Libanon. Na zijn verhuizing naar Amerika schreef hij onder meer het scenario voor de Bob Dylan-film I’m Not There (2007).

Zijn ervaringen lagen ten grondslag aan de filosofische onderlaag van de film, die gaat om het absurdisme van overleven en de wijze waarop het leven protocollen verstoort. Daarin spreekt het engagement van The Messenger.