Betekenisvol publiek en cultureel erfgoed

Raad eens aan wie gisteravond op televisie de volgende vraag werd gesteld en in welk programma: „Je hebt al eerder gezegd, in kranteninterviews en in een tv-programma, dat je verliefd bent en dat er een man in je leven is. Hij is getrouwd, hij heeft drie kinderen. Ga jij een relatie aan, omdat dat in jouw cultuur natuurlijk vanzelfsprekend was – mannen hebben meer vrouwen – met een man die een andere vrouw heeft?”

Nee, het was niet Albert Verlinde in RTL Boulevard in gesprek met een vriendin van Tiger Woods, en ook niet Gerard Joling die in Hart van Nederland (SBS6) een Nederlands-Marokkaans topmodel confronteert met haar plan toe te treden tot een harem in Abu Dhabi.

De vragensteller was Twan Huys en het programma Nova College Tour (NPS). In een met Leidse studenten gevulde Pieterskerk ondervroeg hij Ayaan Hirsi Ali, voormalig VVD-politicus van Somalische afkomst en nu invloedrijk lid van Amerikaanse denktanks.

De zaal reageerde licht rumoerig op Huys’ provocatie, die overigens tamelijk beheerst werd beantwoord met de woorden: „Ik ga geen antwoord geven op die vraag.”

Het was ongerijmd om de felste criticus van de onderdanige positie van de vrouw in islamitische culturen een restantje polygamie in de schoenen te schuiven, alsof ze daarom verliefd was geworden op een getrouwde man. Het was daarnaast onfatsoenlijk, ook en misschien wel juist als de gesprekspartner een goede bekende is, om in een overigens weldadig rationeel debat zo direct naar privé-aangelegenheden te vragen.

In de periode die verstreek sinds Ayaan min of meer gedwongen Nederland verliet, zijn de omgangsvormen en het niveau van het islamdebat grover geworden. Het was prettig te ervaren dat zij nog steeds argumenteert en niet maar wat scheldt en roept. Wel hoonde ze in Leiden een islamitische studente die zei te voelen dat de Koran gelijk heeft, maar dat past alleen maar in Ayaans compromisloos Verlichtingsdenken.

Zorgwekkender is dat de publieke omroep zich steeds minder onderscheidt van de commerciële zenders, in toon en inhoud. Gisteren nam Henk Hagoort, bestuursvoorzitter van de Nederlandse Publieke Omroep, in reactie op mogelijke bezuinigingsplannen van D66, stelling tegen „marginalisering van betekenisvol publiek en cultureel erfgoed”.

Daar zijn zeker nog sporen van te vinden in het huidige bestel, in ieder geval op zondagochtend en na middernacht. Maar met de toetreding van Wakker Nederland en PowNed zal die marginalisering verder doorzetten, en wel van binnenuit. Er is nu al weinig cultureel en publiek betekenisvols meer te bekennen in de omgang met Ayaan en vermoorde meisjes.