Zorgen Kamer over pensioen

„Waar is de 20 miljard euro gebleven?”, wilde Pieter Omtzigt, Tweede Kamerlid voor het CDA, gisteren weten tijdens een hoorzitting in de Kamer over Pensioenen. Begin dit jaar had de commissie-Frijns geconstateerd dat de pensioenfondsen in het rampjaar 2008 door de kredietcrisis niet alleen ruim 110 miljard waren kwijtgeraakt op de beleggingen. Liefst 20 miljard euro hiervan was te wijten aan gebrekkig beleggingsbeleid.

Jean Frijns, voorzitter van de commissie die voor minister Piet Hein Donner (Sociale Zaken, CDA) een rapport schreef over de beleggingsrisico’s van pensioenfondsen, was er gisteren ook. Samen met zo’n dertig andere pensioenspecialisten, wetenschappers, bestuurders van pensioenfondsen, sociale partners en toezichthouders die hun visie gaven op de problemen van de ruim 600 pensioenfondsen in Nederland.

Frijns, oud-directeur van het ABP, wilde eerst enkele zekerheden de wereld uithelpen. „Het pensioen is een riskant financieel product”, hield hij de Kamerleden voor. En „het financiële stelsel is geen stabiel stelsel. Daar is ook geen oplossing voor”. Daarom is het zo riskant. Tegelijkertijd beschikken de 600 pensioenfondsen over steeds minder draagkracht om de risico’s op te vangen, legde hij uit. Oorzaak daarvan is niet de kredietcrisis, maar de vergrijzing. Gepensioneerden leven langer, dus kosten meer. En ondernemers zijn steeds minder in staat om in de pensioenfondsen tekorten aan te vullen.

„Maar hoe heeft het zo mis kunnen gaan?”, vroeg VVD-Kamerlid Stef Blok. Rendementsdwang, antwoordde Frijns. De strategie van pensioenfondsen is eenzijdig rendementsgedreven geweest. Besturen van pensioenfondsen hadden te weinig controle over de uitvoering. Daardoor kregen externe fondsbeheerders te veel vrijheid.

Hoe dit te voorkomen? Het pensioenstelsel heeft checks and balances nodig door professionals, zei Frijns. Dat betekent naast werkgevers en vakbonden, die de fondsen runnen, meer deskundigen in de besturen. „Toch wordt het Nederlandse stelsel nog steeds in het buitenland geroemd, ook na het rampjaar 2008”, wilde Peter Gortzak, FNV-bestuurder, wel kwijt. Hij hield de Kamerleden voor dat het aanvullend pensioen toch vooral een arbeidsvoorwaarde is, waar de sociale partners over gaan. En zij zijn volop bezig de schade op te nemen om deze te repareren. Midden dit jaar willen ze aanbevelingen klaar hebben.

En die 20 miljard? Frijns dacht dat dat „allang bekend” was. „Extra marktrisico’s. Veel geld is in de uitvoering verloren. Maar dat is niet zo erg als het lijkt, zei hij vergoelijkend. „Dit verlies is niet voor eeuwig, zodra de markt herstelt komt het geld terug.”