Turks plan voor nieuwe grondwet

De Turkse regering heeft gisteren haar plannen gepresenteerd voor een wijziging van de grondwet. De aanpassing is nodig om Turkije democratischer te maken, een van de eisen van de Europese Unie om Turks lidmaatschap dichterbij te brengen.

De regering wil het moelijker maken partijen te verbieden. Ook komt er parrlementaire bemoeienis bij de benoeming van rechters en de macht van militaire rechtbaken wordt ingeperkt.

De voorstellen stuiten op fel verzet van de oppositie. Die vreest dat de regerende AK-partij, die wortelt in de politieke islam, haar invloed op de rechtsgang wil vergroten. „Hun aanval is gericht op de onafhankelijke rechtspraak”, aldus Deniz Baykal, leider van de Republikeinse Volkspartij. „Ze worden gedreven door angst [voor een verbod].” Rechter Hasan Gerceker, hoofd van het Hof van Beroep, noemt de maatregelen „onconstitutioneel” en een belediging voor de onafhankelijke rechtspraak.

Volgens de regering is het voor Turkije onmogelijk om lid te worden van de Europese Unie als de grondwet, een erfenis van de militaire coup van 1980, niet wordt aangepast. De EU heeft herhaaldelijk kritiek geuit op de Turkse grondwet. „We proberen structuren van de moderne wereld naar Turkije te verplaatsen”, aldus minister van Justitie Sadullah Ergin.

De nieuwe grondwet moet het voor justitie moeilijker te maken om politieke partijen te verbieden. Tot nu toe kon de openbaar aanklager het Hooggerechtshof om een verbod vragen. In het voorstel moet eerst een speciale parlementaire commissie zich over zo’n verzoek buigen. Sinds de grondwet in 1982 werd ingevoerd zijn bijna twintig partijen verboden, meestal vanwege hun religieuze grondslag. De AK-partij zelf is ternauwernood aan een verbod ontsnapt.

De regering wil ook de Raad van Rechters en Aanklagers, verantwoordelijk voor rechterbenoemingen, uitbreiden en deels onder parlementaire controle brengen. Datzelfde geldt voor het Constitutioneel Hof, dat het seculiere karakter van de grondwet en de staat moet beschermen. Bij de samenstelling daarvan zou ook de president worden betrokken. Ook de macht van de militaire rechtbanken wordt beperkt. In januari heeft het Constitutioneel Hof nog een wetsvoorst verworpen, dat het mogelijk maakte om militairen die de staatsveiligheid in gevaar brachten via civiele rechtspraak te berechten. Voor de wijziging is een tweederde meerderheid nodig in het 550 leden tellende parlement. Desnoods wil de regering referendum organiseren over de voorstellen. (AP, Reuters, AFP)