Senaat houdt twijfels bij patiëntendossier

Minister Klink wil de wet voor het elektronisch patiëntendossier nog snel door de senaat loodsen. Het standpunt van de PvdA is cruciaal – en onduidelijk.

Op de dag dat GroenLinks haar verkiezingsprogramma presenteerde met het pleidooi voor opheffing van de Eerste Kamer, spanden de leden ervan zich in hun meerwaarde te bewijzen. In een rondetafelconferentie met deskundigen namen de senatoren gisteravond systematisch de voordelen en gevaren van het elektronisch patiëntendossier (EPD) door. Minister Klink (Volksgezondheid, CDA) hoopt dat de Eerste Kamer zijn wetsvoorstel voor invoering van een landelijk EPD vóór de Kamerverkiezingen van 9 juni goedkeurt. Maar de senatoren hebben nog grote twijfels.

Is zo’n ingewikkeld en moeilijk te beveiligen landelijk systeem echt nodig, wilden senatoren van VVD, SP, PvdA en GroenLinks weten. „Wat is nou de winst, als je ook met een briefje van de huisarts naar een specialist in een andere regio kunt gaan?”, vroeg Heleen Dupuis (VVD). „De tijd van briefjes ligt achter ons”, zei hoogleraar Bart Jacobs uit Nijmegen. Patiënten zijn mobieler. Ze gaan op aandringen van verzekeraars vaker buiten de regio naar specialisten. Het patiëntendossier versterkt volgens Jacobs ook de autonomie van de patiënt, die hierin inzage heeft en straks makkelijker een second opinion kan vragen.

Sineke ten Horn (SP) wantrouwt de beveiliging van het EPD. „Banken lopen twee keer zo veel schade op sinds ze internetbankieren. En daar gaat het alleen om geld, hier om schade aan de patiënt.”

Geen van de deskundigen wilde beweren dat er absolute veiligheid komt. Maar zij benadrukten dat de huidige regionale elektronische uitwisseling van medische gegevens en de papieren dossiers veel slechter beveiligd zijn. Rob van der Staaij van automatiseerder Atos Origin had onlangs nog een „onderzoekje” gedaan bij een willekeurige zorginstelling en daar in een kwartier drie papieren patiëntendossiers te pakken gekregen.

Gert-Jan Boven, directeur van Nictiz dat voor Volksgezondheid het EPD invoert, vindt ook dat het zo niet kan doorgaan. „De uitwisseling van gegevens is explosief gegroeid. Er komen steeds meer privacyincidenten aan het licht.” Hij noemde het ook „ouderwets” te veronderstellen dat patiënten „niets met hun eigen medische dossiers te maken hebben”.

Daarmee reageerde hij op de huisartsenvereniging LHV, die het wetsvoorstel onnodig vindt. „Het is zo gedetailleerd dat het niet gaat helpen, maar gaat hinderen”, zei LHV-bestuurder Paul Habets. De huisartsen willen een dossier louter voor professionals, niet voor communicatie met patiënten. Volgens Habets zijn de regionale uitwisselingssystemen beproefd. Grootschalige landelijke uitwisseling zou patiënten wantrouwig maken.

Klink heeft een groot probleem zolang huisartsen geen brood zien in het landelijke EPD. Habets stelde dat Klink vooral beoogt acute gegevens beschikbaar te maken. Als een hartpatiënt met bloedverdunners buiten bewustzijn bij de spoedeisende hulp komt, kan het handig zijn dat de spoedarts dit medicijngebruik op zijn computer ziet. Maar de arts kan niet eens vertrouwen op de volledigheid van het dossier, zei Habets. Patiënten hebben immers het recht gegevens buiten het dossier te houden. Wat heeft een zorgverlener dan aan het EPD? Spoedgevallen betreffen bovendien 5 procent van de zorg, betoogde hij. „95 procent van de zorgaanbieders wordt door het landelijke EPD niet geholpen.”

Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) werd gisteren ook gehoord. In 2007 was het zeer kritisch over de plannen van Klink. Bij diens huidige voorstel zijn de risico’s, volgens het CBP en de artsenfederatie KNMG, sterk ingedamd. Jannette Beuving van het CBP vreest nu dat de senaat het landelijke EPD afschiet en de „onveilige” regionale uitwisseling van medische data ongemoeid laat.

Het stemgedrag van de oppositie laat zich na haar kritische uitlatingen raden, maar de fracties van CDA en PvdA hebben hun standpunt nog niet bepaald. Het oordeel van de PvdA is cruciaal. Senator Ing Yoe Tan wilde gisteren namens de PvdA niet zeggen of zij naar voor of tegen stemmen neigt.

Meer over het elektronisch patiëntendossier: nrc.nl/epd