Opeens was hij crisismanager

Fred Rutten moest bij PSV na een aantal turbulente jaren de stabiliteit terugbrengen.

Maar aan het slot van het seizoen is de club in onrustig vaarwater terechtgekomen.

Na een aantal turbulente seizoenen waarin de spelersgroep van PSV te maken kreeg met achtereenvolgens Ronald Koeman, Sef Vergoossen, Huub Stevens en Dwight Lodeweges, was de club in de zomer van 2009 toe aan iemand die voor continuïteit kan zorgen. Fred Rutten (47) werd aangesteld als de nieuwe hoofdtrainer, nadat hij vorig jaar maart was ontslagen bij het Duitse Schalke 04. „We hebben met Rutten bewust iemand binnengehaald die de club van binnenuit kent”, zegt algemeen directeur Jan Reker op trainingscomplex De Herdgang. „En iemand die als voormalig hoofd van de jeugdopleiding kan omgaan met jonge talentvolle voetballers. Daarnaast heeft hij een heldere visie op voetbal. Ik denk dat hij net als Guus Hiddink voor jaren aan de club verbonden kan blijven.”

Met Rutten aan het roer keerde ogenschijnlijk de rust terug binnen de club, die zichzelf graag afficheert met de Brabantse gemoedelijkheid. De oud-voetballer van FC Twente zette de interne verhoudingen echter op scherp. Workaholic Rutten eiste een grote inbreng op het gebied van transferzaken en spoorde het scoutingsapparaat aan veel harder en efficiënter te werken. Samen met zijn assistenten begon hij als een hardliner aan de opbouw van een nieuw PSV. „We vormen een echt koppel”, zegt hulptrainer Erik ten Hag. „Rutten is een tactisch brein. Dat was al zo toen we vroeger bij FC Twente samen voetbalden. Hij blijft onder elke omstandigheid rustig en blijft analyseren. Rutten laat zich niet door emoties leiden, maar zoekt gericht naar oplossingen. Hiddink is een voorbeeld voor hem. Die heeft hem zeker beïnvloed.”

Als voormalig assistent van Hiddink begreep Rutten als geen ander dat een moderne trainer vooral voor de spelers een goede peoples manager moet zijn. Voetballers als Francisco Rodriguez, Danko Lazovic en Jonathan Reis waren op een zijspoor geraakt, maar Rutten gaf hun het idee dat ze wel in zijn plannen pasten. De spelers ervoeren de heldere communicatie en duidelijke spelvisie als een verademing in vergelijking met de werkwijze van de veelal onbegrepen Stevens. Hoewel de coach zijn ideale formatie al snel in zijn hoofd had zitten, gaf hij alle spelers het gevoel dat ze evenveel kans hadden. „Goede communicatie tussen staf en spelers is erg belangrijk, daar gaf de trainer direct blijk van. Je krijgt dan het gevoel dat je serieus wordt genomen”, zegt de Mexicaan Rodriguez deze maand in PSV Inside.

Onder leiding van Rutten werkte PSV een onverwacht sterke eerste seizoenshelft af en groeide de ploeg uit tot dé titelkandidaat. Reker keek tevreden toe en hield zich bewust wat meer buiten de publiciteit dan in het verleden. „Als het rustig is, dan hoef ik ook niets te doen”, legt de vertrekkend algemeen directeur uit. „Natuurlijk praten Rutten en ik met elkaar binnenskamers over voetbal. Soms vraagt hij me als oud-trainer om mijn mening. En die geef ik dan. Dat is een beetje sparren.”

Eind 2009 waren opeens de eerste rimpelingen binnen PSV zichtbaar toen Reker onverwachts zijn vertrek aankondigde. Hij toonde zich solidair met commercieel directeur Marcel van den Bunder, voor wie in de ogen van de raad van commissarissen geen toekomst meer was bij de club. „Rutten en ik hebben over mijn aanstaande vertrek gesproken. Hij was op zijn zachts gezegd not amused.”

De eerste helft van het seizoen leek vrijwel niets de solide spelersgroep van PSV in gevaar te kunnen brengen. Maar aan het begin van het jaar volgden de incidenten elkaar in snel tempo op, waardoor Rutten langzaam veranderde in een crisismanager en moest improviseren. Dat ging hem minder goed af. Allereerst was er het ontslag van de aan drugs verslaafde spits Jonathan Reis. „Dat was een teleurstellende ervaring voor Rutten”, stelt Ten Hag. „En dan denkt hij in de eerste plaats aan de mens Jonathan Reis. Rutten heeft alles geprobeerd om hem te laten zien dat hij zijn leven op orde moest krijgen. Die jongen maakte een andere keuze. Teleurstellend, maar als club moet je door.”

Een andere tegenslag was het onverwachte vertrek van Lazovic naar Zenit Sint Petersburg. Rutten had erg veel geïnvesteerd in de Servische international, die als rechteraanvaller een groot aandeel had in het succes van PSV. „Ik ga voor deze trainer door het vuur”, stelde de voetballer tot vlak voor zijn vertrek. Maar op aandringen van zijn zaakwaarnemer Rodger Linse en diens rechterhand Vlado Lemic liet Lazovic zijn coach vallen. De spits stelde opeens dat hij mentaal niet meer in staat was om te spelen. Rutten stond machteloos. Als vervanger haalde hij de allesbehalve fitte Andy van der Meyde.

Na de winterstop verloor PSV ook binnen de lijnen de stabiliteit. Na gelijkspel tegen Vitesse en tegen Sparta volgde in aanloop naar de topduels met Ajax en FC Twente een onverwachte nederlaag bij NAC. Na de nederlaag tegen Ajax en het gelijkspel tegen FC Twente is de ploeg teruggezakt naar de derde plaats. De geschorste aanvoerder Ibrahim Afellay verstopt zich net als veel andere PSV’ers voor de media. Ook Rutten wimpelt verzoeken om een interview al maanden af. „PSV zit midden in een proces”, heet het dan.

Rutten had voor ogen om na een kampioenschap flink de bezem door de selectie te halen. Maar als de club zich niet kwalificeert voor de Champions League worden die plannen geblokkeerd. Opnieuw dreigt een verloren seizoen voor PSV.