Lichaam-geest-probleem

Als alle andere problemen opgelost zijn, blijft gelukkig altijd nog het lichaam-geest-probleem over. Laatst hoorde ik er weer een podcast over. Van de Buddhist Geeks, een handvol Amerikaanse techies die zichzelf seriously Buddhist, seriously geeky noemen. Had ik me op geabonneerd in de hoop dat ze het woord ‘serieus’ niet zo serieus zouden nemen. Wat ze helaas wel doen.

Maar goed, in een oude aflevering – dat maakt met dit onderwerp niet uit – zat psycholoog Susan Blackmore en die kan leuk over bewustzijn praten. De meeste wetenschappers en filosofen zijn het er wel over eens dat dualisme geen stand houdt, vertelde ze: de wereld bestaat óf geheel uit materie, zoals veel wetenschappers denken, óf geheel uit ‘bewustzijn’, meer een boeddhistisch, spiritueel standpunt. Alleen kunnen de materialisten niet verklaren waar het bewustzijn dan vandaan komt, en de bewustzijnsdenkers niet waarom we het over materie zo eens zijn. Misschien komen we eruit als neurowetenschappers en boeddhisten elkaars jargon zouden leren gebruiken – dat was heel kort de conclusie.

Toen ik er verder over nadacht, begreep ik ineens niet meer wat er nou mis is met dualisme. Waarom kunnen bewustzijn en materie niet naast elkaar bestaan? Dat je een lichaam hebt met een geest erin, en dat dat twee verschillende dingen zijn?

De telefoon ging. Werk. Een tipgever. Of wilden we zijn verhaal niet, dan ging hij wel naar de Volkskrant, hoor. En plotseling hoorde ik mezelf zeggen: „Nou, dan ga je toch lekker naar de Volkskrant, dat kan mij echt helemaal niet schelen!” Grapje, piepte de man geschrokken, en ik snauwde hem door naar degene bij wie hij moest zijn.

Ik legde neer, voelde mijn hoofd bonken van de koorts en begreep ineens hoe het zat. Het was griep. Dat begint bij mij altijd (en ik vergeet het ook altijd weer) met een dag van totale somberheid en schuldgevoel om niks. De dag erna ga ik snauwen. De dagen daarna lig ik in bed. Dit keer gelukkig wel met een hernieuwd besef dat lichaam en geest volledig één zijn en dat dualisme daarom niet werkt. Vanuit mijn koortswolk voelt dat toch een beetje alsof ik het lichaam-geest-probleem heb opgelost.

Ellen de Bruin