Chinees googelen gaat voortaan via Hongkong

Internetbedrijf Google verplaatst zijn Chinese zoekmachine naar Hongkong om een einde te maken aan de afgedwongen zelfcensuur.

Met een op het oog simpele, technische handeling probeert het Amerikaanse internetbedrijf Google twee onverenigbare doelen te bereiken: in China actief blijven zonder zich te onderwerpen aan de censuurwetgeving.

Gebruikers van de zoekmachine Google.cn worden sinds vandaag direct omgeleid naar Google.com.hk dat in het liberalere Hongkong is gevestigd. Het Amerikaanse bedrijf staakte daarmee vandaag de vier jaar oude praktijk van het censureren van de zoekmachine volgens de aanwijzingen van de overheid.

Met deze stap wil Google gehoor geven aan de jaren bestaande kritiek van bloggers en internetters die het Amerikaanse bedrijf verwijten mee te werken aan de „totalitaire krachten” (Google-oprichter Brin) in Peking.

Tegelijkertijd wil Google in China, dat met 400 miljoen internetters de grootste en snelstgroeiende markt ter wereld is, advertenties, diensten en producten blijven verkopen. Onderzoek in Shanghai maakte vandaag duidelijk hoe de situatie nu is. Google voert het censureren van internet met eigen filters weliswaar niet zelf meer uit, maar daardoor is het Chinese internet niet opeens vrij geworden.

Gevoelige zoektermen zoals ‘Tiananmen slachting’, ‘dalai lama’, ‘onafhankelijk Taiwan’ in zowel het geschreven Mandarijn als het Engels creëren op Google.com.hk lange lijsten van meldingen, maar die werden stuk voor stuk na aanklikken geblokkeerd. Ook Wikipedia was vanaf het Chinese vasteland niet te bereiken, net als YouTube, dat al sinds de introductie wordt geblokkeerd. Gmail, Nieuws, Picasa en andere diensten waren gewoon bereikbaar. Met of zonder de hulp van Google wordt bepaalde informatie gecensureerd en lijkt de omweg naar Hongkong voor gebruikers in China geen verschil te maken.

„Gewone Chinese internetters merken niet dat de last van de censuur is verschoven van Google naar de staat. Er is vandaag voor de doorsnee internetters helemaal niets nieuws gebeurd”, aldus Wang Yu, een in Shanghai bekende blogger die gespecialiseerd is in het doorbreken van de ‘Grote Chinese Firewall’.

Of de Chinese overheid het accepteert dat de advertentie- en R&D-takken van Google in Peking, Shanghai en Guangzhou blijven, terwijl de gebruikers van de Chineestalige zoekmachine worden omgeleid naar Hongkong, moet nog blijken.

Google-oprichter Sergey Brin zei gisteren tegen The New York Times dat „het hele verhaal met China nog niet afgelopen is”, en dat hij „de indruk heeft dat de nu gekozen oplossing in Peking politiek acceptabel is”. Brin gaf toe dat er „nog heel veel onduidelijk is”.

Volgens het Chinese staatspersbureau Xinhua, dat een anonieme regeringswoordvoerder opvoerde, handelt het internetbedrijf met de aangekondigde omweg echter „totaal verkeerd”.

De ambtenaar stelde dat Google is teruggekomen op beloftes die het bedrijf eerder deed om de Chinese censuurwet te zullen respecteren.

Google heeft met slimme zet vooral tijd gewonnen

Vervolg Google: pagina 4

Volgens de ambtenaar geeft Google nu China de schuld van de vermoede aanvallen van hackers.

Twee maanden geleden, half januari, meldde Google dat het bedrijf en minstens twintig anderen slachtoffer waren van „zeer geraffineerde en gerichte aanvallen” vanuit China, specifiek gericht op mensenrechtenactivisten. Google was dermate verontwaardigd over deze aanvallen en kondigde aan binnen enkele weken te vertrekken uit China.

In plaats daarvan werden onderhandelingen gestart die volgens Google nog niet zijn afgerond. De Chinese media voorspellen dat de staat de gekozen oplossing van Google niet zal accepteren.

„Ik denk niet dat het houdbaar is dat Google simpelweg het verkeer op de zoekmachine omleidt”, aldus Edward Yu, directeur van Analysis International, een in Peking en Shanghai gevestigd technologisch onderzoeksbedrijf.

Maar volgens Yu heeft Google wel een slimme zet gedaan en in de nog niet besliste confrontatie met China in ieder geval tijd gewonnen. „Ik verwacht dat de Chinese autoriteiten de tijd zullen nemen om te onderzoeken hoe deze situatie zich ontwikkelt”, aldus Yu.

Hij en vele andere analisten denken dat Google om economische redenen is teruggekomen van het aanvankelijke plan om zich helemaal uit China terug te trekken. Sinds Google in januari aankondigde uit China te zullen vertrekken daalde het aandeel van de onderneming met 6 procent.

Overigens maken slechts veertig tot vijftig miljoen Chinese internetters gebruik van de zoekdienst Google. Het Chinese Baidu is met een marktaandeel van meer dan 70 procent de onbetwiste marktleider. Google is onder de veelgebruikers, studenten, wetenschappers en digitale experts aanzienlijk populairder.

Andere Amerikaanse internetondernemingen – Microsoft voorop – waren niet van plan een dergelijk voorbeeld van Google te steunen of te volgen. Microsoft-topman Graig Mundie, chef onderzoek en strategie, zei vorige week tegen de China Daily in het geval van een eventueel vertrek van Google de uitbouw van Bing, de zoekmachine van Microsoft te zullen versnellen in China.

„Google maakt een grote vergissing als zij uit China weggaan of als zij proberen onder de Chinese wetten uit te komen”, zei Mundie die het feit dat de leiding van Google weinig ervaring heeft met het werken in China „de hoofdoorzaak van de problemen” noemde.