Mao Obama

Amerika wordt een ‘Europese knuffelstaat’, hoorde ik een teleurgestelde Republikein zeggen. Waarom? Omdat dertig miljoen onverzekerde Amerikanen nu een verplichte ziekteverzekering krijgen. „Mao Obama!” riepen demonstranten. Daar kijken wij, in het communistische Europa, toch wel even van op.

„This is what change looks like”, zei Obama op ingetogen toon, want hij weet dat retoriek niet altijd uitbundig hoeft te zijn. Triomfalisme past niet bij hem en zou onder de huidige omstandigheden ook onverstandig zijn. Politieke commentatoren vragen zich nu al af of hij geen pyrrusoverwinning heeft behaald, omdat de Republikeinen zich met verdubbelde afkeer tegen hem zullen keren. Te pessimistisch gedacht?

Onlangs schreef Howell Raines, een voormalige prominente redacteur van The New York Times, een opvallend artikel in The Washington Post. Hij keerde zich daarin fel tegen Fox News, het prominente commerciële tv-station: „Voor het eerst sinds de opkomst van de sensatiejournalistiek een eeuw geleden hebben de Verenigde Staten een voorname nieuwsorganisatie die zich wijdt aan de promotie van één politieke partij.”

Het zit Raines vooral dwars dat Fox zijn macht gebruikt om een propagandaoorlog tegen Obama te voeren, „een campagne zonder precedent in onze moderne politieke geschiedenis”. Alle gebruikelijke journalistieke standaarden van fatsoen en objectiviteit gaan daarbij overboord, schrijft Raines, die zijn pijlen vooral richt op Roger Ailes, de president van Fox News.

„Dit is niet een liberaal-versus-conservatief issue”, aldus Raines over het zorgdebat, „dit is een kwestie waarin Fox de werkelijkheid op zijn kop zet, met onder meer de tactiek om eindeloos de ‘überleugen’ te herhalen: ‘Het Amerikaanse volk wil geen hervorming van de gezondheidszorg’.”

Wat Raines nog het meest verontrust is dat een waarschuwende reactie van de ‘oude journalistiek’ („America’s old-school news organisations”) uitblijft. „Waarom heeft ons beroep door zijn algemene zwijgen – of alleen krampachtig protest – Fox geholpen een stijl van journalistiek te legitimeren die oneerlijk is in zijn intellectuele proces, onbetrouwbaar in zijn conclusies en bevooroordeeld in zijn perceptie?”

Raines geeft zelf het gebruikelijke antwoord: het zou door de zwakke economische positie van de kranten komen. Daarom steunen belangrijke journalisten de mediatycoon Rupert Murdoch, tevens de eigenaar van Fox, die toch ook zo dapper voor de belangen van de gedrukte krant opkomt.

Maar Murdoch is geen betrouwbare bondgenoot, legt Raines uit, zijn benadering van de journalistiek heeft nooit gedeugd: hij steunde Margaret Thatcher alleen maar in de hoop dat ze hem toegang tot de kabelkanalen zou verschaffen. En Ed Koch, lang burgemeester van New York, had Raines wel eens bekend dat hij zonder steun van Murdochs krant de New York Post nooit burgemeester zou zijn geworden.

Het lijkt een kwestie die ver van ons bed is. Toch had het ook ‘ons’ geraakt als Obama vannacht onderuit was gegaan. Hij zou een aangeschoten president zijn geweest. Maar nog daarvan afgezien: de ontwikkelingen in de Amerikaanse media kunnen ook een voorbode zijn voor wat Nederland te wachten staat met nieuwe omroepen als Wakker Nederland en PowNed.