Juristen: Staat aansprakelijk na misbruik

De Staat kan met terugwerkende kracht verantwoordelijk worden gesteld voor onvoldoende toezicht waardoor seksueel misbruik in de Rooms-Katholieke Kerk mogelijk is geweest.

Als toezichthouders, zoals Kinderbescherming of onderwijsinspectie, onvoldoende alert zijn geweest op signalen over misbruik, is veroordeling mogelijk wegens schending van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Dat blijkt volgens advocaten uit een uitspraak van het Europese Hof uit 2003. Groot-Brittannië werd toen veroordeeld omdat de sociale dienst tekort was geschoten in een familiedrama, waarbij een stiefvader zich schuldig had gemaakt aan mishandeling en seksueel misbruik. Dat die praktijken zich afspeelden in de jaren 70, is volgens het Hof niet relevant. Overheidsdiensten hadden te weinig gedaan om erachter te komen wat zich in het gezin afspeelde en daardoor verzuimd maatrelen te nemen. „Een gepaste en effectieve handelwijze van de instanties had veel leed kunnen voorkomen.”

Volgens advocaat Richard Korver van het Landelijk Advocatennetwerk Zedenslachtoffers is die uitspraak ook in Nederland relevant, omdat er tientallen meldingen zijn van slachtoffers die vanaf de jaren 50 door de Kinderbescherming in internaten zijn geplaatst. Dat zou onder meer gebeurd zijn in Huize Nazareth in Tilburg, een internaat dat gerund werd door de congregatie van de Fraters van Tilburg. „Als blijkt dat de Kinderbescherming indertijd signalen van seksueel misbruik heeft genegeerd, heeft een procedure bij het Europese Hof kans van slagen.”

Oud-minister Deetman is door de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland gevraagd onderzoek te doen naar de meldingen over seksueel misbruik. Volgens Korver zou een onafhankelijke instantie dat moeten doen. „De commissie-Deetman is dat niet. Een speciale onderzoekscommissie, met specialisten van het Openbaar Ministerie, ligt dan meer voor de hand. Zeker gezien de jurisprudentie die er nu ligt van het Europese Hof.”

Strafrechtadvocaat Jan Boone heeft inmiddels aangifte gedaan tegen het aartsbisdom Utrecht. Hij vindt dat het misbruik gefaciliteerd is door de katholieke kerk. Het bisdom kan volgens hem vervolgd worden als criminele organisatie; de verjaringstermijn daarvoor is niet verlopen. Boone wil onderzocht zien of het aartsbisdom van misbruik wist, „zonder daar adequate maatregelen tegen te nemen. [...] De enige maatregel die nu is genomen, is het instellen van een ‘excuuscommissie’”.