Geen topjaar, wel een uniek record

Sven Kramer wordt, voor de verrassende Amerikaan Kuck, wereldkampioen allround.

Maar de schaatser haalde dit jaar nooit zijn hoogste niveau.

De allergrootsten in de schaatshistorie – Jaap Eden, Hjalmar Andersen, Ard Schenk en Eric Heiden – lukte niet waar Sven Kramer gisteren in Heerenveen wel in slaagde. Na een sterke tien kilometer (12.57,97) passeerde hij tot enthousiasme van het uitzinnige publiek in het klassement de verrassende Amerikaan Jonathan Kuck en werd voor de vierde keer op rij wereldkampioen allround. „Dit heeft niemand ooit geëvenaard”, realiseerde de 23-jarige schaatser zich na afloop.

Kramer mocht dan historie schrijven, al te veel garanties voor de toekomst kan hij er niet uit afleiden. De TVM-kopman heeft zichzelf dit olympische seizoen nergens verbeterd. Coach Gerard Kemkers bekritiseerde vorig jaar na de WK afstanden zijn collega Peter Mueller, die constateerde dat anderen dichterbij Kramer waren gekomen. „Hij kijkt naar de verkeerde dingen”, vond Kemkers. Dit jaar toonde Kramer geen enkele keer het niveau waarmee hij in 2007 en 2008 iedereen deklasseerde, of waarmee hij in Hamar 2009 het WK allround won, inclusief een magistrale 6.09,74 op de vijf kilometer.

Bij de NK afstanden begin november voerde hij een verkoudheid aan voor benauwde zeges op de lange afstanden en de tiende plaats op de 1.500 meter. Een paar weken later was hij opnieuw niet fit en moest hij dieper gaan dan verantwoord om op zijn favoriete vijf kilometer Bob de Jong en Håvard Bøkko nog net voor te blijven. Intussen bleef het tobben op de 1.500 meter en won hij zonder de gebruikelijke glans het EK. Hoewel Kramer er zelf niet graag over praat, leken rugproblemen te leiden tot een ‘te hoge zit’ in de schaatshouding. Kemkers gaf in deze krant toe dat Kramer technisch niet goed schaatste, zoals onder anderen oud-coach Leen Pfrommer al eerder constateerde. „Sven de stylist hebben we dit seizoen nog niet gezien.”

In Vancouver maakte Kramer desondanks op de vijf kilometer zijn favorietenrol waar – geen geringe prestatie. Maar uitgerekend toen hij na een zwakke 1.500 meter op de tien kilometer eindelijk in de buurt van zijn eigen topniveau kwam, deed een blunder van zijn coach hem de das om. „Ik heb er tijdens de rit nog wel aan gedacht”, zei hij gisteren in Thialf na zijn winnende tien kilometer. „Het was een te grote klap om zomaar weg te vegen.”

Vorige week moest hij vanwege een infectie aan zijn luchtwegen opgeven voor de finale om de wereldbeker lange afstanden. Louter op eerzucht en wilskracht hield hij nog net genoeg over voor zijn vierde wereldtitel. „Ik ga van de zomer goed uitrusten om fit te beginnen aan de nieuwe olympische cyclus”, zei hij in Heerenveen.

In de afgelopen vier jaar haalde Kramer dag voor dag het uiterste uit zichzelf om op de Winterspelen in Vancouver succesvol te kunnen zijn. Eric Heiden en Johann Olav Koss zagen na een dergelijke inspanning geen uitdaging meer en stopten. Ard Schenk en Gianni Romme gingen een commercieel avontuur aan en vielen terug qua prestaties. Waarna Romme een jaar later in zee ging met een nieuwe coach, Mueller, en alsnog zijn hoogste niveau ooit haalde.

Ook Kramer, die zijn horizon wil verleggen naar Sotsji 2014, flirtte even met Mueller. „Ik kom naar Noorwegen als jullie een sponsor hebben”, zei hij in Vancouver voor de Noorse zender TV2. Toch durft hij vooralsnog geen rigoureuze stappen aan. Waarschijnlijk wordt Bart Veldkamp toegevoegd aan de technische staf van TVM, verder is de kopman vooral actief om nieuwe ploeggenoten te werven voor volgend jaar. Dat is geen overbodige luxe gezien de huidige staat van de TVM-ploeg, die er bij het WK alles aan deed om eenheid uit te stralen. Routiniers Carl Verheijen en Erben Wennemars zijn gestopt, Wouter Olde Heuvel (achtste op het WK) kraakt onder een knieblessure en ziekte, juniorenwereldkampioen Koen Verweij heeft nog moeite met de stap naar de senioren.

Kramer heeft in elk geval de verzekering van een sponsor, die tot en met 2014 goed is voor een bijdrage van 3,5 miljoen euro per jaar. In Noorwegen twijfelt Bøkko nog tussen een vage aanbieding van de bond, die gisteren met VPZ-coach Erik Bouwman onderhandelde, en een commercieel avontuur met zijn privécoach Mueller. Sponsor Rolf Hauge, wiens bedrijf CBA zaken doet in Nederland, was bij het WK in Heerenveen. „Ik kan een garantie geven voor de helft van het budget. Mueller wordt samen met Eskil Ervik de coach, Bøkko en zijn zusje Hege willen we aanvullen met een paar sterke schaatsers. Shani Davis is een serieuze optie, of Fabris. Al is Kramer natuurlijk nog steeds welkom.”

WK-debutant Kuck, net twintig, toonde dat succes niet ingewikkeld hoeft te zijn. De schaatser uit Champaign (Illinois) sloot zijn eerste volledige seizoen op de langebaan af als tweede van de wereld. Voor hem geen gedoe over ploegen of sponsors. „Ik denk dat ik me de komende twee jaar richt op mijn studie”, zei hij in Thialf. „Dan heb ik daarna tijd over me om me anderhalf jaar lang helemaal te richten op Sotsji.” Kramer is alvast gewaarschuwd.