Wie is er straks aan de beurt in Veendam?

Na veel brandstichtingen en de dood van een brandweerman zit de angst er goed in bij de Veendamse bevolking. „De rust keert hier pas terug als de daders zijn gepakt.”

Groepjes Veendammers staan bij de plek waar tot voor twee weken elektronicawinkel Scheer en Foppen stond. Nu is er een gapend gat in de winkelwand van de Kerkstraat in Veendam. Er liggen bulten geblakerd puin. Vorige week brandden de winkel en het daarnaast gelegen eetcafé tot de grond toe af. Een brandweerman (44) kwam tijdens het blussen om het leven.

Een week later is een grote gele kraan bezig met sloopwerkzaamheden. Tiny Loorbach en Alie Kalsbeek staan te kijken en schudden het hoofd. „Het is verschrikkelijk”, zegt Kalsbeek. „Je wordt angstig. „Wie is er straks aan de beurt? Misschien gaat die SNS-bank op de hoek ook in de fik.” De aangestoken branden grijpen hen aan. Loorbach vertelt geemotioneerd over de dood van brandweerman Wiebe de Vries. „Die man komt niet weer.”

Donderdagnacht brandden twee auto’s uit in een woonwijk. De nacht daarvoor waren er kleine brandjes in coniferen en een caravan. En dinsdag werd brand gesticht in een reclame- en borduurstudio in de Kerkstraat. In anderhalf jaar waren er zeventien branden in Veendam, waarvan zeker vijf zijn aangestoken.

De gemeente zette al extra surveillerende agenten en stadswachten in. Ook worden tien extra beveiligingscamera’s geplaatst. De politie Groningen zette gisteren voor het eerst camerabeelden op YouTube. Daarop is een nauwelijks herkenbaar persoon te zien die vlak na de brand bij Scheer en Foppen wegloopt uit de Kerkstraat. „Misschien heeft hij of zij informatie voor ons”, zegt een politiewoordvoerder.

Beveiliger Gerard, oud-commando, surveilleert per fiets in het centrum. Hij meldde zich vrijwillig aan. „Je moet iets over hebben voor de maatschappij.” Hij is in burger en niet herkenbaar als beveiliger. „De rust keert hier pas terug als de daders zijn gepakt”, zegt hij. „Iedereen verdenkt iedereen.” Hij wijst op een camera aan een lantaarnpaal. „Die kan overal op inzoomen en de hele straat in beeld krijgen.” Het zou hem niet verbazen als het leger wordt ingezet. „Net als toen in ’t Zandt.”

In het Groningse dorp ’t Zandt vonden drie jaar geleden twintig brandstichtingen plaats, waarvoor een twintigjarige inwoner van ’t Zandt werd veroordeeld. Deze man, die is blijven ontkennen, kreeg vijftien maanden celstraf.

De situatie in Veendam is anders, vindt burgemeester Ab Meijerman (PvdA). „Daar was een pyromaan actief, die men al lang op het oog had.” Wel besloot de burgemeester dat dit weekend preventief gefouilleerd mag worden. „Als mensen zich verdacht gedragen. Er wordt dan gericht gezocht naar attributen, die in relatie staan met brand, zoals benzine.”

De burgemeester staat positief tegenover een burgerwacht, een idee van enkele inwoners. „Mensen moeten wel weten dat ze dit op eigen risico doen. Als ze wat verdachts zien moeten ze direct 112 bellen. Maar ik ben blij met het initiatief.”

Jeroen Jager (25), een grote man met twee goudkleurige oorringen, voelt er wel voor zijn wijk in de nachtelijke uren te bewaken. „Er staan bij ons behoorlijk wat coniferen. Straks steken ze die ook aan.” Hij is fel op de dader. „Die vent heeft een moord op zijn geweten.”

Juwelier Henk Oosterhof aan het begin van de Kerkstraat heeft eigen bewakers ingehuurd. Sinds vorige week komen er elke dag om zes uur ’s avonds twee beveiligingsmedewerkers. De hele nacht houden zij zijn winkel in de gaten. „Anders zou ik niet meer slapen.” Ook in december 2008 huurde hij particuliere bewakers in. „Toen brandden er drie panden rondom mijn winkel uit en sloeg de schrik me om het hart.”

Naast de juwelierszaak richt de politie in een leegstaande winkel een speciale post in, waar burgers terecht kunnen met vragen en tips. Deze week verspreidde de politie signalementen van twee mogelijke verdachten, die na de brand bij Scheer op Foppen via een dak weg vluchtten. „Een lachertje”, vinden Loorbach en Kalsbeek. „Een van de twee had een petje. Ja, dat hebben ze allemaal.”