'Leve Kamagurka, leve de koningin!'

Een grote expositie met tientallen nieuwe schilderijen van Kamagurka werd donderdag geopend in Amstelveen door tv-commentator Jan Mulder.

„Ik distantieer mij hiervan”, riep Jan Mulder meteen aan het begin van zijn openingstoespraak van een grote tentoonstelling met nieuwe schilderijen van Kamagurka, donderdag in het museum Jan van der Togt in Amstelveen.

Hij doelde op een goed gelijkend geschilderd portret van de Nederlandse koningin Beatrix, met hoed, en door Kamagurka ook voorzien van een stoppelbaard.

Mulder vond dit duidelijk majesteitsschennis. „Laat hem zijn eigen koning schilderen”, mopperde de tv-commentator tegen de schilder/cartoonist uit Gent. Mulder had Kamagurka per sms al om opheldering over dit koninklijke portret gevraagd, zo hield hij de meer dan honderd aanwezigen voor. „Om te laten zien dat alle koninginnen uiteindelijk op een koning gaan lijken”, was het antwoord van de kunstenaar geweest. „Dan had hij beter de Belgische koning kunnen nemen, want die begint steeds meer op een vrouw te lijken”, riposteerde Mulder.

Maar dit was het enige echte puntje van kritiek van Jan Mulder, tevens oud-profvoetballer van de Brusselse club Anderlecht. Hij prees Kamagurka’s talenten als cartoonist, theaterperformer, en sinds kort ook schilder: „Kamagurka schildert en tekent met de linkerhand... Hij is een linksbuiten en net als in het voetbal zijn dat ook in de kunst mensen die volstrekt hun eigen gang gaan.” Volgens Mulder toont Kamagurka met deze expositie dat hij als kunstenaar al schilderend een ‘nieuwe taal’ heeft ontwikkeld om de ‘kronkels van de mens’ te tonen. Vandaar dat Mulder de expositie geopend verklaarde met de kreet: „Leve Kamagurka, leve de koningin!”

Sinds Kamagurka in 2008, met steun van een mecenas, iedere dag een schilderij maakt, heeft zijn schilderkunstige ontwikkeling vleugels gekregen. Tot die tijd schilderde hij incidenteel wel eens wat, en kreeg in 2002 een expositie in het Stedelijk Museum Amsterdam van toenmalig directeur Rudi Fuchs, donderdag ook bij deze opening aanwezig.

Van die productie van 366 schilderijen uit 2008, verzameld in een vuistdik boek Kamalmanak, zijn maar een paar doeken op deze expositie te zien. Sommige zijn ook op de Achterpagina gepubliceerd, zoals de kip die uit een spiegelei komt, en ‘cholosterolifant’, die uit twee spiegeleieren komt. Ook hangen er werken uit de reeks kubistische striphelden, een genre dat Kama nieuw leven in blies.

Maar het merendeel van de schilderijen in Amstelveen is van na het Kamalmanak-projectjaar 2008. De expositie heet dan ook De gevolgen van de Kamalmanak: die periode heeft het schilderbeest in de Vlaamse cartoonist wakker gemaakt, zoals Mulder aangaf.

De variatie in schilderijen is groot. Er zijn strakke, haast geometrische kleurvlakdoeken, soms met een licht absurde verwijzing naar kunsthistorische voorgangers. Bij de ingang hangt bijvoorbeeld het grote doek Bassie & Mondriaan, waarbij een realistisch portret van de tv-clown vervat is in Mondrianeske kleurvlakken.

Ook nieuwe varianten van Kama’s kubisme zijn er, zoals een kubistische Goofy en Mickey, alsmede Meneer de Uil, uit 2010. Sommige doeken zijn nog te koop. Er is een nieuw genre dat Kamagurka ontwikkeld heeft: dakraamkunst, „omdat”, zegt Kamagurka, „licht in schilderkunst heel belangrijk is.” De dakramen in zijn atelierzolder, merknaam Velux, heeft hij in verschillende soms strakke composities verwerkt. Er hangt ook een groot doek in deze Velux-schilderijenreeks, waarop we het ontbijtende gezelschap van het schilderij Déjeuner sur l’herbe van Manet zien, maar dan verplaatst naar onder de grond: Dejeuner sous l’herbe heet het, lunch onder het gras, en een dakraam in de grasmat werpt licht op het tafereel, waarbij ook een grote aasmade mee-eet.

De grootste tentoonstelling van Kamagurka tot nu toe in Nederland is zowel een absurdistisch als schilderkunstig feest.

Expositie Kamagurka museum Jan van der Togt, Dorpsstraat 50, Amstelveen, t/m 2 mei, wo t/m zo 13-15u: www.jvdtogt.nl Catalogus Kamalmanak. Bij de Harmonie verschijnt in mei Bassie & Mondriaan, met kleurencartoons van Kama.