Expertdiscussie

Maak van het ministerschap een duo-baan

Wat eerder een specifiek vrouwenprobleem leek te zijn, wordt nu ook door sommige mannelijke politici zo ervaren: als je tijd wilt hebben voor de privésfeer, is de functie van politiek leider nauwelijks mogelijk.

Vrouwen zijn bij uitstek ervaringsdeskundigen in deze problematiek. De feministische beweging van de jaren 70 van de vorige eeuw pleitte voor herverdeling van de betaalde en onbetaalde arbeid over de seksen uit rechtvaardigheidsoverwegingen, maar ook uit het oogpunt van een gezonde samenleving, waarin tijd was voor andere zaken naast het betaalde werk.

Arbeidstijdverkorting was een belangrijk punt en ook duobanen werden gepropageerd. Arbeidstijdverkorting is voor politieke functies minder geschikt en maatschappelijk onhaalbaar, maar dit geldt niet voor het denkbeeld van de duobaan en de groepspraktijk.

Er zijn geslaagde voorbeelden, ook in hogere functies, zoals in de advocatuur en bij huisartsen. En wat te denken van het PvdA-duo voorzitterschap Rottenberg/Vreeman? Bij een gedeelde verantwoordelijkheid is een goede onderlinge afstemming en samenwerking onontbeerlijk. Ook kan de zware emotionele druk van de functie van politiek leider op deze wijze worden verdeeld, en dus verlicht. Uiteraard zullen de nodige bezwaren worden geopperd als dit idee op serieuze manier naar voren wordt gebracht – met name van de kant van gevestigde politici.

Echter, laat vernieuwing een kans krijgen, zodat ook de belangrijke politieke functies bekleed kunnen worden door mannen en vrouwen die evenwicht hebben gevonden tussen openbaar en privé en daardoor een gezondere samenleving tot stand kunnen brengen.

Anneke Ribberink

Verbonden aan de sectie Politieke Geschiedenis van de Vrije Universiteit Amsterdam; zij doet onderzoek naar vrouwelijk politiek leiderschap in westerse samenlevingen na 1945.

Partijen moeten een stembusakkoord sluiten

De politiek loopt op haar laatste benen. Dat noopt tot ingrijpende staatsrechtelijke hervormingen, aldus oud-CDA-voorzitter Marnix van Rij (Opiniepagina, 16 maart).

Dat is een nieuw en tegelijk een oud geluid: nieuw omdat het komt uit een partij die staatsrechtelijke hervorming tot nu toe systematisch en met grote overtuiging heeft tegengehouden; oud, omdat het al in de jaren 60 te horen viel uit de toen nieuwe partij D66. Des te onbegrijpelijker was het dat D66 tijdens het eerste paarse kabinet (1994-1998) de kans om haar staatsrechtelijke kroonjuwelen eindelijk politiek te verzilveren heeft laten liggen. Een direct gekozen minister-president en burgemeester en een ander kiesstelsel, het zijn voorstellen die nu voor de zoveelste keer uit de mottenballen gehaald worden. Maar dat vergt een grondwetsherziening, zoals bekend, en dat kost heel veel tijd.

Volgens VVD-prominent Hans Hoogervorst moet er een ander kiesstelsel komen, dat het aantal partijen drastisch beperkt en waarin verkiezingen een strijd wordt tussen twee politieke blokken (Opiniepagina 16 maart). We kunnen, zo vind hij, daarbij kiezen tussen een radicale (Britse) of een meer gematigde (Franse) variant van het districtenstelsel. Van Rij denkt aan een gemengd kiesstelsel zoals Duitsland dat kent. Beiden zijn voor een kiesdrempel.

Er is echter een manier om meteen de regeerbaarheid van het land te verbeteren: partijen wier beleidsopties dicht bij elkaar liggen, kunnen een stembusakkoord sluiten op basis van een gemeenschappelijk verkiezingsprogramma.

S.W. Couwenberg

Oud-hoogleraar staats- en bestuursrecht en directeur/hoofdredacteur van Civis Mundi

Dit zijn delen uit langere expertdiscussies, te lezen via nrc.nl/opinieblog.