Doe niet altijd alsof de oorzaak van de crisis bij Duitsland ligt

De lidstaten van de EU moeten eens ophouden elkaar te kapittelen over de te volgen economische koers. Steun liever de VS en oefen druk uit op China dat zijn munt kunstmatig laag houdt.

Redacteur van de Süddeutsche Zeitung

Wereldwijd worden de regeringen van de belangrijkste industriestaten zenuwachtig. De wereldconjunctuur ontwikkelt zich slechts langzaam in het vierde jaar van de financiële crisis. Veel landen ondervinden de gevolgen van de enorme schulden die ze voor de redding van banken en de groeiprikkels op zich hebben genomen. En kandidaten voor bankroet zoals Griekenland, zorgen voor nieuwe zorgrimpels in de gezichten van politici. Geen wonder dat onder deze druk een strijd ontbrandt over wat het juiste economische beleid is. Hoe gaan de Europeanen, Amerikanen en Aziaten zich onderling gedragen om het snelste uit de crisis te komen? Hoe kunnen ze verhinderen dat de wereld binnen enkele jaren weer in een chaos verzeild raakt?

De omvang van de problemen verklaart waarom het deze week meteen tweemaal tot een botsing kwam. Eerst klaagde de Franse regering dat Duitsland met zijn hoge exporten arbeidsplaatsen wegkaapt bij de EU-buurlanden. Een fundamentele aanval op het Duitse welvaartsmodel.

En nu dreigt het Amerikaanse Congres China met strafheffingen om dezelfde reden: omdat het Aziatische land door zijn exporten arbeidsplaatsen in Amerika in gevaar brengt. Wat is juist? Hoe moet het economische beleid er in de toekomst uit zien? Een eenduidig antwoord valt daar niet op te geven. Want, terwijl de Franse kritiek op Duitsland vals klinkt, hebben de Amerikanen, wat China betreft, gelijk.

De regering in Peking houdt de waarde van zijn munteenheid kunstmatig laag. Experts schatten dat die ongeveer 40 procent hoger moet liggen. Op die manier verkopen de toch al productieve Chinese firma’s nog meer goederen aan de Verenigde Staten. Natuurlijk is deze vorm van dumpen slechts één oorzaak voor de macht van China en de industriële zwakte van Amerika. Ondanks dat blijft het oneerlijke concurrentie, die door Peking moet worden gecorrigeerd. Nu deze reuzenstaat opkomt als wereldmacht, wordt het tijd dat ze verantwoordelijkheid neemt voor de aardbol.

Daarbij gaat het er ook om een volgende mondiale chaos te voorkomen. De enorme Aziatische exportoverschotten waren een oorzaak van de financiële crisis. China overspoelde met zijn overschotten de Verenigde Staten, honderden miljarden vloeiden naar riskante investeringen en voedde de illusie onder de Amerikaanse bevolking dat deze welvaart op de pof eeuwig zou duren. Een dergelijke cirkelgang van geld mag niet worden herhaald. De Chinezen moeten hun bijdrage leveren, en hun munteenheid geleidelijk loslaten.

Het is ook zeker zo dat de Amerikaanse aanvallen op China de aandacht afleiden van de eigen fouten.

De Verenigde Staten moeten hun ondernemingen er weer toe aanzetten meer te verkopen. Dat doet echter niets af aan de noodzaak Peking aan te sporen zijn unfaire politiek op te geven.

Veel groter dan in het Chinees-Amerikaanse geschil is de afleidingsfactor in het EU-conflict. Frankrijk verwijt Duitsland door gematigde lonen en andere inspanningen veel te exporteren. Nou en? De bondsrepubliek lukt dat door te presteren, niet door het dumpen van valuta. Ze is geen unfaire rivaal van Frankrijk of Griekenland, maar een voorbeeld. De Franse regering beseft niet dat de concurrentie tegenwoordig mondiaal is en een teruggang van de Duitse export niet zwakke Zuid-Europese firma’s ten goede komt, maar juist goede ondernemingen uit Azië of Amerika.

Het is het overdenken waard de consumptie in Duitsland aan te zwengelen. Maar niet door het opdrijven van de lonen of van de staatsuitgaven, zoals dat in Spanje en Griekenland gebeurde. De aanvallen op Duitsland leiden alleen maar af van door die landen gemaakte fouten die de lage rentes in de muntunie als geschenk verkeerd begrepen hebben en vergaten zich te bekommeren om het concurrentievermogen van hun economie.

De Europeanen zouden hun strijd moeten staken en zich met iets belangrijkers moeten bezighouden: bijvoorbeeld Amerika ondersteunen en druk uitoefenen op China.