'Aanval zou een ramp zijn'

Washington zou een deal met Iran moeten sluiten. De internationale gemeenschap heeft alleen slechte opties, maar dit is de minst slechte.

Iran werkt aan een atoombom, sancties gaan niet werken, een aanval op zijn nucleaire installaties zal voor alle partijen een ramp teweegbrengen, zegt de Amerikaan John Hulsman. En: er van alle slechte opties is een deal met Teheran de minst slechte.

Dr. John Hulsman is senior onderzoeker bij het Centrum voor Strategische Studies in Den Haag. Hij heeft daarvoor in Washington vijf jaar lang gewerkt aan een gemeenschappelijke politiek jegens een nucleair Iran.

In een vraaggesprek bepleit Hulsman Iran ertoe te bewegen de ‘Japan-optie’ te accepteren. Dat wil zeggen het vermogen binnen korte termijn een kernwapen te produceren zonder daartoe feitelijk over te gaan. „Iran krijgt dan strategische vrijheid om te handelen, zonder dat het bang hoeft te zijn dat Amerika het terugrolt. De As van het Kwaad gaat het raam uit. Irans grote strategische winst uit de oorlog in Irak wordt bevestigd.”

„Met andere woorden: we gebruiken de ouderwetse taal van de belangen en zeggen: u krijgt alles als u deze optie volgt. En anders zeg ik u dat we de Israëlische reactie niet in de hand hebben. Dat kan uit de hand lopen. En dat zou op een heleboel manieren niet in uw belang zijn.”

„Bij de ‘Japan optie’ zou Iran zelfs naar buiten toe kunnen zeggen: ‘we boden het Westen het hoofd en we wonnen’. Elk akkoord zal hoe dan ook op die manier worden verwoord. Dus waarom zouden we er niet van profiteren? Laten we de taal spreken van de bazari’s rond oud-president Rafsanjani. Het lijkt mij de enige goede kans die er nog is.”

Waarom werken sancties niet?

„Willen sancties werken dan heb je veel tijd nodig, moet je de bevolking pijn doen en moet het bedrijfsleven van de belangrijkste landen meedoen. Er is niet genoeg tijd; president Obama kan China en Rusland niet achter harde sancties krijgen en als het westerse bedrijfsleven wordt gedwongen mee te doen gaan de Chinezen het overnemen.”

Een aanval, zegt Hulsman, zou evenmin een einde maken aan het Iraanse programma. „Het zou Iran alleen een paar jaar terugzetten. Er zijn zo’n 200 nucleaire installaties. Is onze informatie zo goed dat we die allemaal gaan uitschakelen? Na wat we in Irak hebben meegemaakt zou ik daar niet zo zeker van zijn. De Iraniërs hebben hun spullen ondergronds verborgen, onder grote steden. Onze piloten zijn goed, maar ze zouden missen en er zouden veel doden vallen. We zouden de mullahs eerder helden maken dan verzwakken. We zouden immense druk plaatsen op elke leider in het Midden-Oosten die als pro-westers wordt gezien en Al-Qaeda helpen. Dat is wel het laatste dat je wilt in Saoedi-Arabië, Pakistan, Afghanistan, kies maar. Het zou verschrikkelijk zijn.”

Is het niet mogelijk dat Israël in de aanval gaat, in de overtuiging dat de Verenigde Staten, ook al willen ze niet, wel zullen moeten volgen?

„Ik denk van niet. Ik denk dat Washington op indamming van Iran inzet. Ik denk dat Amerika de nucleaire paraplu in de regio zal uitbreiden. Expliciet of niet, afhankelijk van wat de regionale landen prefereren.

„Een Israëlische aanval zou een ramp zijn. Ik zou de mensen van Obama adviseren: zeg tegen de Israëliërs dat we natuurlijk hun vliegtuigen niet zouden neerschieten, maar dat er belangrijke economische gevolgen zouden zijn als ze in de aanval gaan. Dat is het enige wapen dat we hebben. Wij betalen Israël.

„Ja Iran is een probleem, ja ze werken aan kernwapens, ja een nucleair Iran in het Midden-Oosten is een slecht idee, ja we moeten alles doen wat we kunnen om de Japan-optie af te dwingen. Maar het zou een lange-termijncrisis zijn als de VS en Israël aan tegenovergestelde kanten eindigen. Iran maakt het leven voor Amerika in het Midden-Oosten ondraaglijk en er is een enorme crisis tussen Amerika en zijn oudste bondgenoot in de regio. Dat zou een werkelijke ramp zijn.”

Hoe kan Obama een deal met Iran verkopen aan Israël en het Congres?

„Ik ben er niet zeker van dat de Israëlische minister van Defensie, Ehud Barak, hier geen voorstander van is. Hij heeft zich in elk geval dubbelzinnig uitgelaten over zijn gedachten. Wat het Congres betreft, de resoluties over Iran die worden aangenomen zijn niet bindend. De bevolking is anti-Iran op een vage manier, maar is ze bereid ten oorlog te trekken? De peilingen zijn tegenstrijdig. Maar er is een fundamentele oorlogsmoeheid. We vechten in Afghanistan, we vechten in Irak zonder hulp van bondgenoten. We hebben een begrotingstekort van 1.500 miljard dollar. We hebben de grootste economische crisis sinds de Depressie. Dit is een heel slechte tijd voor een derde oorlog. Ik ben er niet zeker van dat het Congres een probleem is zolang Obama beleefd blijft.”

Een Amerikaanse regeringsvertegenwoordiger bood Iran vorige week samenwerking aan tegen het drugsprobleem. Is dat een teken dat Washington in een bredere deal geïnteresseerd is?

„Jazeker. Het is het belangenverhaal. Waarom werken we niet samen? Ik zie geen hindernissen om op elk ander terrein samen te werken waar we het eens kunnen worden. We hebben manieren nodig om boodschappen te sturen.”

En minister Clinton zegt dat nieuwe sancties nog maanden vergen.

„Er zijn een heleboel punten die ogenschijnlijk los staan, maar allemaal met elkaar verbonden zijn. Dit is de nieuwe aanpak. We hebben ruwweg zes tot negen maanden om tot een akkoord te komen.”

Waarom die termijn?

„Omdat ik denk dat de Israëliërs aan het eind van het jaar terugkomen. Ze zullen zeggen: we gaven jullie een deadline van vorig jaar december, het is nu een jaar later. We zijn ongelooflijk geduldig geweest en nu blijf je uit de weg als we doen wat we moeten doen. Hun idee is: we laten Obama mislukken, dan hebben we hem in een hoek gebokst en kan hij zich niet meer verzetten.”