Rust is altijd relatief in Rotterdam

In Rotterdam lijkt de rust weergekeerd nu de uitslag van de verkiezingen vaststaat.

Terugblik op twee weken chaos in de altijd roerige stad.

„Een grote stad, altijd wat.” Aldus burgemeester Ahmed Aboutaleb, enkele maanden na zijn installatie in Rotterdam. Hij wilde maar zeggen: ik ben wel wat gewend. Twee weken geleden zei hij min of meer hetzelfde, maar ditmaal viel vooral de enigszins bittere ondertoon op: „Ik verbaas mij na een jaar in Rotterdam nergens meer over.”

Wie de afgelopen maanden beziet, ontkomt ook niet aan de conclusie: Rotterdam holt van incident naar incident. Het begon een jaar geleden met de ophef over de omstreden moslimfilosoof Tariq Ramadan. Deugde hij wel of deugde hij niet als gemeentelijk integratieadviseur? Voor de VVD gold het laatste; de liberalen stapten uit het college. „Onder Ivo had men ons niet zo makkelijk laten gaan”, zei een van de twee afgehaakte VVD-wethouders, Mark Harbers.

Ivo staat voor Ivo Opstelten, Aboutalebs voorganger en een partijgenoot van Harbers. Diezelfde Opstelten hield zich sinds zijn afscheid, nu vijftien maanden geleden, angstvallig op de vlakte wanneer hij vragen kreeg over ‘zijn’ Rotterdam. Hij wilde zijn opvolger „beslist niet voor de voeten lopen”. Des te opmerkelijker was zijn ontboezeming, anderhalve week geleden in het AD/RD: Aboutaleb moest zo snel mogelijk aandringen op een hertelling, nadat de gemeenteraadsverkiezingen waren ontsierd door onregelmatigheden.

Nog diezelfde dag volgde Aboutaleb dat advies op. Maar niet omdat Opstelten hem daartoe had opgeroepen, benadrukte hij. Voortschrijdend inzicht en de toenemende „maatschappelijke onrust” hadden hem binnen vier dagen van mening doen veranderen. Maar het leed was al geschied. Een bestuurder die door zijn voorganger openlijk wordt gecorrigeerd, verliest aanzien en prestige. De strandrellen in Hoek van Holland (één dode) van afgelopen zomer waren ook al een smet op zijn blazoen.

Aboutaleb was laaiend over Opsteltens ‘interventie’. Temeer omdat zijn voorganger vier jaar geleden, bij de vorige raadsverkiezingen, zelf niet optrad. Ook toen gonsde het in Rotterdam van de geruchten over onregelmatigheden. Opstelten liet het begaan. Aboutaleb had alleen de pech dat Leefbaar Rotterdam zich ditmaal had voorgenomen om de vinger aan de pols te houden. De partij wist op basis van de ervaringen uit 2006 exact bij welke stembureaus de kans het grootst was dat zich bijvoorbeeld meerdere mensen tegelijkertijd in één stemhokje zouden ophouden.

Raadsleden en sympathisanten van Rotterdams grootste oppositiepartij legden de overtredingen feilloos vast met een fotocamera. Documentairemaker Dick Rijneke ging, getipt door Leefbaar, poolshoogte nemen in een stemlokaal in de deelgemeente Delfshaven. Een dag later verkocht hij zijn „schokkende beelden” aan actualiteitenrubriek Nova en de lokale omroep RTV Rijnmond.

Weer een dag later verklaarde Aboutaleb dat een hertelling, zoals bepleit door Leefbaar, niet nodig was. Het aantal onregelmatigheden was binnen de perken gebleven en bovendien had hij die bewuste woensdag stevig ingegrepen; in één stemlokaal had hij het toezicht laten vervangen.

Maar de publieke verontwaardiging was toen al een feit. Vooral door toedoen van de beelden, die door vrijwel alle media werden getoond. Precies zoals het Leefbaar voor ogen stond, zegt PvdA-lijsttrekker Dominic Schrijer. Hij ontkent niet dat zich misstanden hebben voorgedaan. „Maar een deel is door Leefbaar zelf veroorzaakt. Men heeft zelf stennis lopen schoppen in diverse stemlokalen, om de daaruit voortvloeiende chaos vervolgens in beeld te brengen. Daarna zijn ze gaan jammeren.”

Meer dan welke stad in Nederland dan ook is Rotterdam een stad die is opgesplitst in twee elkaar fel beconcurrerende machtsblokken: de PvdA versus Leefbaar. Zo was het en zo is het. Ook na de raadsverkiezingen van begin deze maand. Die dwongen de havenstad tot een kritisch zelfonderzoek, uitgevoerd door de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven.

Op basis van haar onderzoek naar de misstanden besloot de vertrekkende gemeenteraad woensdagavond op de valreep de verkiezingsuitslag alsnog geldig te verklaren, ondanks de vele onregelmatigheden. Daarmee lijkt de rust weergekeerd. Oud-minister Pieter Winsemius (VVD) begint vandaag met zijn eerste ronde langs de verschillende partijen om na te gaan wat de aanknopingspunten zijn voor onderlinge samenwerking.

In alle rust. Maar ook in de wetenschap dat in Rotterdam de vlam zomaar weer in de pan kan slaan.