Reuzenzitzak Fatboy: toch origineel

In 2008 stelde een Nederlandse rechter dat de ontwerper van de zitzak Fatboy een plagiator was. Tot onlangs het gerechtshof in Den Bosch anders oordeelde. Het gaat om een origineel ontwerp.

De populaire reuzenzitzak Fatboy is gered. In februari van dit jaar boekte de fabrikant van de zitzak bij het gerechtshof in Den Bosch een overwinning die voor het bedrijf van levensbelang is.

Volgens het hof heeft de ontwerper van de Fatboy het design van de zak niet gestolen en valt de Fatboy gewoon onder de bescherming van het auteursrecht. De gedaagde partij, de Duitse onderneming Sitting Bull GmbH, moet zijn sterk gelijkende Bull of Fashion Bag onmiddellijk van de markt halen.

Ruim anderhalf jaar geleden, op 17 juni 2008, had de rechtbank in Den Bosch in eerste instantie Sitting Bull nog in het gelijk gesteld.

De rechtbank meende dat Jukka Setälä, de Finse bedenker van de Fatboy, zijn ontwerp gewoon had overgetrokken van een foto uit het bekende designtijdschrift Frame. In het blad had een fotootje gestaan van de ‘Airbag’, een zitzak die ontworpen was in 1997, precies één jaar voordat Setälä zijn eerste schetsen voor de Fatboy op papier zette.

Deze eerste schetsen van Setälä pasten precies op de foto van de Airbag. Van enige auteursrechtbescherming voor Fatboy en Setälä kon dan ook geen sprake zijn, aldus de rechter in 2008.

De uitspraak was niet alleen een commerciële ramp voor de Fatboy, dat op basis van dit vonnis nauwelijks meer een vuist kon maken tegen na-apers, maar het was natuurlijk ook een persoonlijk drama voor de ontwerper Setälä. Niets erger voor een ontwerper dan beticht te worden van plagiaat. Hoger beroep was dan ook onvermijdelijk.

Tijdens de door Fatboy aangespannen beroepzaak blijkt dat het hof een geheel andere visie heeft op het vermeende overtrekken door Setälä.

Natuurlijk, het is zeer aannemelijk dat de Fin de foto in het tijdschrift heeft gezien en dat hij zijn eerste tekeningen mede heeft gebaseerd op de Airbag, aldus het hof. Echter, het is niet bij die eerste schetsen gebleven. Setälä heeft het Fatboy-ontwerp verder uitgewerkt, waarbij hij duidelijk afstand heeft genomen van de Airbag. De Airbag neemt, anders dan de Fatboy, door een overdwarse naad meer de vorm van een stoeltje aan. Verder heeft de Fatboy meer geprononceerde randen en is de zak glanzender dan de Airbag.

Kortom, Setälä heeft er iets heel eigens van gemaakt, een nieuw origineel ontwerp waarvoor hij auteursrechten kan claimen. Iedereen die te dicht in de buurt komt bij dit ontwerp moet het veld ruimen.

Het zal een mooi feestje geweest zijn, daar in Den Bosch bij Fatboy op 16 februari 2010, de dag van de overwinning. Niet alleen omdat de toekomst van het bedrijf met deze uitspraak veilig wordt gesteld, maar ook omdat Fatboy nog een flinke som geld op zijn rekening kan bijschrijven.

In zaken over intellectuele eigendomsrechten, zoals merken en auteursrechten, geeft de Nederlandse wet de partijen de mogelijkheid hun proceskosten, zoals de advocatenrekening, te verhalen op de verliezer. Dat resulteert in dit geval in een kostenveroordeling van ruim 100.000 euro voor proceskosten in twee instanties.

Maar misschien is nog wel het allerbelangrijkste dat de zitzakkenfabrikant na dit arrest van het hof Den Bosch weer met recht gebruik kan maken van zijn slogan: Fatboy. The Original. Na-apers zijn gewaarschuwd.

Lees over de eerdere zitzakuitspraak uit 2008 www.nrc.nl/achterpagina