Op naar de kust

P1000281Opnieuw reden we door het mooie Oost-Pruisische landschap van de provincie Kaliningrad. Dit keer voerde onze tocht ons naar het dorp Jantaryj aan de westkust, waar we een een Jantar-Barnsteen-fabriek gingen bezoeken. Het sneeuwde en de linden- en eikenbomen waren bedekt met een sprookjesachtige rijp.  In de boerendorpen stonden mensen te kleumen op de bushalte. Weinigen hebben er een auto en de bus komt zoals overal op het platteland om het uur.Op de fabriek werden we als eregasten onthaald, wat zo’n bezoek altijd heel leuk maakt. Hoofd PR Tatjana leidde ons eerst naar de groeve, waar de barnsteen wordt gewonnen uit de klei. De grote kranen lagen stil door de zware sneeuwval. Tatjana liet ons in een toeristenstalletje nog even wat nagemaakte kostuums van ridders van de Duitse orde zien, die in de elfde eeuw naar het Baltische gebied kwamen om dit te koloniseren. Daarna bracht ze ons naar de fabriek, die verantwoordelijk is voor 70 procent van de barnsteenwinning ter wereld.

P1000268

P1000269Er werken nog maar 600 man, want tijdens de privatisering van de jaren negentig zijn er 1400 genadeloos ontslagen. Inmiddels is de fabriek weer genationaliseerd en gaat alles goed. Om de paar maanden is er een nieuwe directie. Blijkbaar is het een gevaarlijk beroep: de directeur die ik interviewde werd beveiligd door twee lijfwachten. ,,Dat is hij zo gewend uit Moskou, waar hij hiervoor werkte”, zei zijn assistente Svetlana.

P1000276

In de fabriekshallen zaten mannen en vrouwen de ruwe barnsteen te slijpen. Een mooi gezicht, al kwam er veel verstikkende stof vrij en droegen de arbeiders geen mondkapjes. De Arbo-wet zou veel goed kunnen doen in Rusland. Ze waren blij met het bezoek en ontvingen ons allerhartelijkst. De nieuwe directeur is een vriendelijke man, sociaal voelend en bekwaam. ,,Ik heb hiervoor bij een Amerikaans bedrijf in Moskou gewerkt, waar ik heb geleerd hoe je een bedrijf runt”, zei hij.

P1000284Na de fabriek reden we verder langs de kust naar het Noorden. We kwamen langs de mijn Anna, waar de nazi’s 7.000 joden uit Königsberg hebben doodgeschoten. Nu is er een panoramisch uitzicht over de zee, een indrukwekkende plek om al dat leed te overdenken.

De Oostzee was wild en omdat het koud was stapten we weer in de auto en vervolgden we onze reis langs de kust maar Svetlogorsk. Hier was alles min of meer zoals het voor de oorlog moet zijn geweest. Zwitserse huizen, heuvels, mooie parken en bomen en een nog mooiere kust.

P1000285Verder volgden de badplaatsen Pionjerski en Zelenogradsk, waar bouwketen en vervallen Duitse villa’s temidden van lelijke nieuwe flats staan. Vandaar rijd  je zo de Kurische Nehrung op, waar de vader van de humoristische Duitse schrijver Walter Kempowski aan het eind van de oorlog als Wehrmachtofficier is gesneuveld. Hij heeft er een mooie roman over geschreven, Mark und Bein.

Als je op die landengte de grens passeert, beland je in Litouwen, waar in Nida, het voormalige Duitse Nidden, het zomerhuis van  Thomas Mann vindt. De Moskouse schrijver Pieter Waterdrinker gaat daar iedere zomer heen. Het moet er erg mooi zijn. De Russische chaos en lelijkheid, die je in de Kaliningradse badplaatsen tegenkomt, zijn er afwezig. Het is er alsof je Thomas Mann en zijn kinderen ieder moment tegen kunt komen.

n_nida5_kl