Mogen verstandelijk gehandicapten stemmen?

Bij het uitbrengen van een stem moet je alleen in het stemhokje staan. Maar hoe zit dat eigenlijk bij verstandelijk gehandicapten, vraagt Johan Tromp uit Zwolle, die zelf in de gehandicaptenzorg werkt. „Mogen verstandelijk gehandicapten stemmen en mag er dan een begeleider mee het stemhokje in?”

Volgens de definitie die het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) hanteert, is een persoon met een IQ onder de 70 verstandelijk gehandicapt. In Nederland is dat volgens het SCP bij ten minste 112.000 mensen het geval, circa 80.000 van hen zijn boven de achttien jaar.

Alle Nederlanders die de leeftijd van 18 jaar bereikt hebben, hebben bij verkiezingen het recht hun stem uit te brengen. In de Kieswet staat niets over verstandelijk gehandicapten, ook zij zijn dus gewoon stemgerechtigd.

Tot 2006 was dat anders. Mensen die onder curatele gesteld werden, verloren het recht om te stemmem. „Het idee bestond dat mensen die hun eigen zaak niet kunnen beheren, ook de publieke zaak niet zouden kunnen beheren”, zegt Alfons Dölle, hoogleraar decentrale overheden aan de Universiteit Groningen en Eerste Kamerlid namens het CDA.

De grondwet werd op dit punt gewijzigd toen een verstandelijk gehandicapte onder curatele, Martijn Greuter, aan onder anderen Johan Remkes (destijds minister van Binnenlandse Zaken, VVD) toonde dat hij politiek zeer goed geïnformeerd was. Ondanks zijn beperking. „Sindsdien kan het stemrecht van een volwassen Nederlander alleen nog door een rechter ontnomen worden. Dit komt bijvoorbeeld voor als iemand een misdrijf tegen de veiligheid van de staat uitvoert, zoals een aanslag op het parlementsgebouw”, zegt Dölle.

Voor het praktisch uitbrengen van een stem, is in de wet een uitzondering gemaakt voor lichamelijk gehandicapten. Zij mogen zich in het stemhokje laten assisteren als het hen fysiek niet lukt te stemmen. Voor een verstandelijk gehandicapte geldt dat niet. De begeleider mag tot aan het stemhokje helpen, maar in het stemhokje moet hij of zij het helemaal zelf doen.

Laurens Samsom