De wereld uitgelegd in honderd dingen

De BBC zendt sinds begin dit jaar een serie radioprogramma's uit, die Een geschiedenis van de wereld in honderd objecten heet. De objecten zijn afkomstig uit het British Museum, het museum in Londen dat daar goed geschikt voor is omdat het vooral dankzij het koloniale verleden van het Verenigd Koninkrijk niet alleen schatten van het West-Europese eiland bezit, maar ook uit bijna de hele rest van de wereld.

Het hoeft geen betoog dat een groot deel van de objecten kunstwerken zijn. Die worden nu eenmaal vaak goed bewaard, en als ze hun leven niet als kunstwerken begonnen zijn, dan kunnen ze het na verloop van tijd worden. Ook van een prehistorische vuistbijl kun je de schoonheid bewonderen. De presentator, British Museum-directeur Neil McGregor, wordt er zelfs volkomen lyrisch van. Het radioprogramma is ook te downloaden als podcast, en wordt op die manier misschien vaker gehoord dan op Radio Four – het gesproken woord is dankzij de nieuwe media het schrift weer voorbij.

Toch is de radio of de podcast niet het meest voor de hand liggende medium voor een programma over objecten. Maar het werkt wel: de beschrijvingen maken zo nieuwsgierig dat ik me moet bedwingen niet al tijdens het luisteren naar de website af te reizen, waar de objecten op te zien zijn. Ook de objecten die nog besproken moeten worden, staan al op de site. Wat zal er straks verteld worden over In the dull village, een tekening van David Hockney, het 98ste object. Alleen nr. 100 is nog geheim.

Het leukste van de website is dat elke bezoeker daar zijn eigen object naar kan uploaden. Bij de prehistorie gaat het dan om meer van hetzelfde. Nog een vuistbijl. En een paleolithische kraal. Leuk wordt het als de inzender toegeeft dat hij eigenlijk niet weet of zijn object wel prehistorisch is. Is het gewoon een steen of een stenen werktuig?

Later blijken de ‘individuals’ schitterende dingen aan te dragen, ook of juist als ze hun stokpaardjes berijden. Kijk bijvoorbeeld naar de prachtige vlieger uit Bali die Malcolm Goodman uploadde. Het is een groot, bruin geworden blad. Of naar twee bowlingballen, die ‘offpat’ vond bij het spitten in de tuin van het huis waar ze woont, waar sinds de zestiende eeuw een pub in gevestigd was. Of naar een kom die zo glimt dat hij van goud lijkt, maar die van hout is en als enige tekst heeft: ‘Mijn overgrootmoeder maakte boter in deze kom met melk die ze kreeg van haar koe.’ Over die kom zou ik ook wel een aflevering van een kwartier willen horen.

Dat kan niet, en de website heeft dan ook precies het tegenovergestelde effect van het radioprogramma. Daarin wordt de wereld teruggebracht tot honderd objecten, absurd overzichtelijk, maar op de site dijt de wereld uit tot een niet te bevatten hoeveelheid dingen, veel meer dan tienduizend. Even absurd en net zo aanlokkelijk.

Misschien kan het idee van de BBC gestolen worden door het Nationaal Historisch Museum.

http://www.bbc.co.uk/ahistoryoftheworld/programme