Brahms krijgt helder bad KCO

Klassiek Kon Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink m.m.v. Frank Peter Zimmermann (viool). Werken van Brahms en Sjostakovitsj. Gehoord: 17/3 Concertgebouw, Amsterdam. Herh.: 18,19 en 21/3 aldaar. ****

Met Brahms kun je vele kanten op. Aan de oppervlakte is er de romantische Brahms, sonoor van toon, warm van klank. Daaronder ligt de heldere Brahms, wiens liefde voor polyfonie, transparantie en diepte geeft aan die romantische oppervlakte.

In het Vioolconcert van Johannes Brahms toonde Frank Peter Zimmermann zich woensdag in Amsterdam een solist met vooral veel oor voor de frisse Brahms. Zimmermann soleerde bij het Concertgebouworkest eerder in eigentijdse muziek en is ook als kamermusicus zeer actief. Loze biografische weetjes, die je echter zonder een cv in te kijken ook uit zijn Brahms kon afleiden.

Frank Peter Zimmermann is er de violist niet naar om een ronkende toon breed uit te meten; de schoonheid van zijn spel schuilde juist in de letterlijke ‘schoon-heid’ ervan; de zuiverheid van zijn dubbelgrepen, de fijnzinnigheid van het discours met het Concertgebouworkest onder Bernard Haitink (81, thans) – die de paraat staande kruk met heroïsche kwiekheid negeerde. In zo’n bad van fijnbesnaarde helderheid – Zimmermanns’ spel in de cadens riep zelfs partitas van Bach in gedachten – was de schurende houtblazersinzet van het Adagio des te opvallender, maar voor verder fijnstemmen resten nog twee uitvoeringen.

Haitink brak bij het Concertgebouworkest al vierendertig jaar geleden een lans voor de Vijftiende symfonie van Sjostakovitsj – destijds in Nederland nog een componist van omstreden belang. Met zijn vele verwijzingen en verbrokkelde karakter is de symfonie een ideaal vehikel voor prachtsoli van orkestmusici, die ook optimaal werden benut. In een stromend betoog liet Haitink de bombastische, de komische en de intieme passages optimaal voor zich spreken. Ontroerend waren de akelig desolate kaalte van het Allegretto en de broze slagwerkplokjes aan het slot; een open einde op wankele benen.