'Spelen is de ultieme vrijheid jezelf te zijn'

Celliste Sol Gabetta (28) maakt haar opmars in Nederland. In Rotterdam speelt ze Elgars Celloconcert. „Ik wil het verdriet in dit stuk suggereren, niet direct alle emoties eruit gooien.”

„Hier graag meer grandiloquence!” Terwijl de Franse dirigent Stéphane Denève het Rotterdams Philharmonisch toespreekt tijdens de repetitie van Elgars Celloconcert, wacht de Frans-Argentijnse Sol Gabetta (28) achter haar cello rustig zijn aanwijzingen af.

„Ik vertrouw Stéphane volledig”, zegt ze. „En ik wil zijn lijntjes met het orkest niet onderbreken. Een voortdurend interrumperende solist is irritant voor de orkestleden. Bovendien hebben we samen al eerder Elgar gespeeld. Hij bleek een prettige perfectionist.”

Het is de tweede keer dat Gabetta soleert bij het Rotterdams Philharmonisch. Over een maand speelt ze bij het Residentie Orkest, volgend seizoen in het Concertgebouw in de serie Grote Solisten. En componist Michel van der Aa werkt ook aan een nieuw concert, speciaal voor Gabetta en strijkorkest Amsterdam Sinfonietta.

„Ja, gek hoe zoiets ontstaat”, zegt ze. „Ik was de afgelopen jaren vooral druk in Duitstalige landen, misschien omdat mijn agent in die regio gevestigd is. Wellicht heeft de groeiende vraag vanuit Nederland te maken met een op radio uitgezonden ZaterdagMatinee. En mijn Vivaldi-cd zat in de on-board entertainment van KLM, dat helpt misschien ook? Uiteindelijk is het onvoorspelbaar. Mensen moeten je vaak horen en zien, dan wordt je hopelijk vanzelf herkend. Mits je altijd goed en geïnspireerd speelt. Anders wordt je vergeten.”

Dat zal Gabetta niet snel overkomen. Tijdens het lunchconcert in de Rotterdamse Doelen krijgt Elgar dankzij haar slanke en glanzende toon een naturel vloeiende interpretatie. Sterallures lijken haar vreemd. Gabetta: „Op het podium ontstaat er een connectie met mijn ware innerlijk. Dat voelt heel prettig: dit ben ik, zo en niet anders. Het is de ultieme spirituele vrijheid jezelf te zijn, zonder masker of alledaagse zorgen.’

Dat dirigent Denève haar nog op nieuwe details uit Elgars partituur kon wijzen, lijkt verwonderlijk: Gabetta heeft het celloconcert in november op cd gezet en speelt het werk dit jaar zestig keer. „Dat is veel, zeker, maar we doen dit mede op mijn verzoek”, zegt Gabetta. „Continuïteit kan prettig zijn. Een paar jaar terug deed ik soms vijftien verschillende programma’s in een maand. Ik voelde me daar slecht bij, alles blijft dan aan de oppervlakte. Ik pretendeer niet in het hoofd van de componist te kunnen kruipen, maar je wil toch iets begrijpen van de emoties die hij had tijdens het componeren. Neem dit celloconcert, geschreven vlak na de Eerste Wereldoorlog. Het verdriet van Elgar klinkt erin door; het is een introverte compositie, zeker vergeleken met zijn meer pompeuze werken van vóór de oorlog.”

Het maakt Elgars concert ook beter behapbaar. „Het Celloconcert van Dvorák bijvoorbeeld, hoe ontzettend mooi ook, wil ik niet zestig maal in een jaar spelen. Ik zou sterven: daarvoor is het veel te zwaar en symfonisch gedacht. Elgars concert is veel kamermuzikaler, met momenten dat je je mentaal mag ontspannen. Het past ook goed bij m’n persoonlijkheid, ik heb het gevoel mezelf beter te leren kennen naarmate ik het vaker speel.”

Onvermijdelijk valt de naam van Jacqueline du Pré, die legendarische opnames van Elgars concert heeft gemaakt. Gabetta: „Du Prés interpretaties waren overrompelend, maar ze zijn ook veertig jaar oud. Toen ik er met de partituur op schoot naar luisterde, kreeg ik een shock. Neem me niet kwalijk, maar zoveel vrijheid mag je je echt niet meer permitteren. Vroeger zat de cellist ver vóór het orkest, als een trompet te projecteren. Nu is de solist meer een transparant onderdeel van het geheel. Du Pré gooide alle emotionele deuren wijd open; ik wil het verdriet liever suggereren.”

Sol Gabetta speelt Elgar bij het Rotterdams Phil. Orkest op 18, 19 en 20/3. Bij het Residentie Orkest soleert ze in het Celloconcert nr. 1 van Saint-Saëns op 30/4 en 2/5. In A’dam en Utrecht speelt ze kamermuziek op 10, 11 en 12/5. Inl: www.solgabetta.com.