Nederland laat de Kamer beslissen

Nederland voelt niets voor steun aan de Grieken, maar zal niet achterblijven als de rest van Europa wel over de brug komt. Maar alleen als de Kamer dat goedvindt.

Jan Kees de Jager, demissionair minister van Financiën (CDA), zegt dat hij er deze week in de Eurogroep voor gevochten heeft. De Grieken moeten hun financiële problemen zelf oplossen en bij het Internationale Monetaire Fonds aankloppen. Maar De Jager stond in Brussel geïsoleerd en moest water bij de wijn doen. Alleen als „de afgrond” voor Griekenland zeer nabij komt, zit er niets anders op dan „als laatste redmiddel” te helpen. Met dure leningen en strenge voorwaarden. „Er gaat geen geld van de Nederlandse belastingbetaler naar Griekenland”, stelt De Jager.

Hij schreef het zelf dinsdag op Twitter, een dag nadat de 16 ministers van Financiën van de Eurogroep bijeen waren geweest. Dat zint de Tweede Kamer helemaal niet en de VVD eiste meteen een spoeddebat met de minister, dat vanavond wordt gehouden.

Griekenland moet de crisis waarin ze zit zelf oplossen, vindt de Tweede Kamer. Alle partijen steunden vorige maand nog een motie van VVD-Kamerlid Frans Weekers om via de Europese Unie geen Nederlands belastinggeld naar Griekenland over te maken. Ook Wouter Bos, toen nog minister van Financiën (PvdA), gaf de voorkeur aan ingrijpen door het Internationale Monetaire Fonds (IMF). Landen moeten zelf hun begrotingsproblemen oplossen, is de afspraak in de Eurogroep. „Anders gaan landen achterover leunen omdat ze weten dat ze toch wel hulp krijgen”, zei Bos.

Maar hij hield ook een slag om de arm. Het zou nodig kunnen zijn de Grieken te helpen als dat gevolgen heeft voor de financiële sector in de rest van Europa. „Als het herstel van de banken in gevaar komt, zullen we moeten optreden.” Enkele dagen later al bleek dat de regeringsleiders van de eurolanden de IMF-route hadden afgesloten en kozen voor een Europese oplossing. Naar de financiële markten gaven ze een helder signaal af, dat als de financiële stabiliteit van het eurogebied serieus werd bedreigd ze tot een „vastberaden en gecoördineerde actie” zullen overgaan.

Tijdens het beraad van de eurolanden, maandag, bespraken de ministers hoe zo’n hulpactie van leningen of garanties op leningen eruit kan zien. De Jager koos eieren voor zijn geld. De geïsoleerde positie die voormalig minister Zalm jaren geleden innam was Nederland als eens duur komen te staan toen het om aanscherping van de eurocriteria ging.

Na afloop van de bijeenkomst van de Eurogroep waren er uiteenlopende interpretaties van de vergadering te horen, omdat iedere minister thuis iets uit te leggen had. Over een „reddingsplan” voor Griekenland was niets besloten, zei De Jagers Duitse collega. Zijn Belgische collega sprak publiekelijk over de inhoud van het reddingspakket. De Jager zelf zei tegen The New York Times: „This is not a bailout”.

Gisteren werd duidelijk dat de situatie ernstiger is dan menig Tweede Kamerlid zich realiseerde toen ze de motie-Weekers ondertekenden, waarin is vastgelegd dat er geen geld van Nederlandse belastingbetalers naar Griekenland gaat. Nog voordat het spoeddebat van vanavond was afgesproken, vond er ’s middags een besloten bijeenkomst in de Tweede Kamer plaats tussen de commissie voor Financiën en minister De Jager, die een bijzondere gast had meegenomen: de president van De Nederlandsche Bank Nout Wellink. En insiders weten: zodra de hoogste bankier het parlementsgebouw binnenkomt, is de financiële stabiliteit van Nederland in het geding.

Nederlandse banken hebben tussen de 11 en 14 miljard aan Griekse staatsobligaties in eigendom. De bedragen die andere Europese banken, bijvoorbeeld in Duitsland en Frankrijk, hebben uitstaan, lopen in de honderden miljarden. Komt het moment – een dezer dagen – dat de Grieken hun schulden niet meer kunnen afbetalen, dan krijgt heel Europa daar last van. „Op het moment dat we opkrabbelen uit de zwaarste crisis van de afgelopen tachtig jaar, kunnen we het ons niet permitteren om niet goed voorbereid te zijn op risico’s die zich kunnen manifesteren”, schreef De Jager gisteren aan de Kamer. „Niet vanwege zorgen over Griekenland, maar om de financiële stabiliteit in het eurogebied te borgen en daarmee de portemonnee van de burgers in Nederland.”

De Jager schrijft ook dat hij in Brussel wel een parlementair voorbehoud heeft gemaakt omdat het kabinet demissionair is. Als de Kamer nee zegt tegen een Europese reddingsoperatie voor Griekenland, doet Nederland niet mee. Maar laat niemand de illusie hebben dat als het IMF Griekenland te hulp zou schieten, de Nederlandse belastingbetaler geen risico loopt. Die betaalt miljarden mee aan het lidmaatschap van deze internationale organisatie.