De 'eigen waarheid' van Maria Mosterd

Maria Mosterd was vier lang in de greep van loverboys. Ze schreef er twee boeken over.

Journalist Hendrik Jan Korterink gelooft het niet en schreef daar een boek over.

Samen verschenen Maria Mosterd en haar moeder op televisie, ze gaven interviews aan radio en kranten en ontmoetten politici en hulpverleners. Overal spraken ze over de loverboyproblematiek.

Maria vertelde hoe ze vier jaar in de greep was van loverboys. Ze werd mishandeld, verkracht en moest zich prostitueren. Ze schreef hierover Echte mannen eten geen kaas (2008). Het boek werd een bestseller, er werden 250.000 exemplaren verkocht. Er kwam een vervolg: Bindi. Haar moeder Lucie publiceerde: Ik stond laatst voor een poppenkraam. En er zijn plannen voor een film over Maria.

Weinig journalisten stelden kritische vragen. Maar in reacties op internet uitten sommige lezers hun ongeloof. Klopte het wel, wat Maria Mosterd schreef?

Ook journalist Hendrik Jan Korterink zat het niet lekker. Hij ging op onderzoek uit. In mei ligt zijn tegen-boek Echte mannen eten wél kaas (uitgeverij Nieuw Amsterdam) in de boekhandel. Het boek is een reconstructie, vertelt Korterink. „Het bevat het ware verhaal van Maria en haar ‘loverboy’.” Hij wil niet te veel verklappen. Maar de auteur vertelt wel dat hij als eerste Manou heeft gesproken, de pooier in het boek van Maria. „Manou is geen loverboy. ”

Toen Korterink over Mosterd hoorde, dacht hij meteen: dit klopt niet. „Het is onwaarschijnlijk dat, zoals Mosterd schrijft, een twaalfjarige die in Zwolle woont, vier jaar in alle openheid in Rotterdam in de prostitutie heeft kunnen werken, om dan na schooltijd in Zwolle te staan.”

Na het lezen van het boek wist de journalist het zeker: dit is verzonnen. Zo noemt hij de scène waarin een jongen wordt gemarteld met een emmer met daarin een rat die verhit wordt op zijn buik. „Dat is echter onuitvoerbaar.” En dit kwam ook voor in de film 2 fast 2 furious uit 2003.

Wat voor Korterinks stelling pleit, is dat de rechter vorig jaar een klacht van Maria en haar moeder heeft afgewezen. De Zwolse scholengemeenschap Thorbecke zou niet hebben opgetreden tegen het verzuim van Mosterd. Tijdens het proces legde de school echter een administratie over waaruit bleek dat Mosterd nauwelijks afwezig was zonder een briefje van haar moeder. Maria trok vervolgens haar verklaring in dat loverboy Manou haar vanaf haar eerste schooldag uit de klas zou hebben gehaald.

„Het gaat hier om het relaas van een slachtoffer”, reageert uitgever Chris ten Kate van Van Gennep. „Het is haar subjectieve waarheid. Maar op basis van Maria’s boek kan geen aangifte gedaan worden tegen Manou.”

Stapels manuscripten krijgt hij binnen, zegt hij, „met zogenaamde waargebeurde verhalen die verzonnen blijken te zijn”. Maar zo’n verhaal is dit niet. „Het manuscript is onder onze aandacht gebracht door hulpverleners van de Hoenderloogroep. Zij behandelden Maria al een paar jaar. Volgens hen is dit nog maar het topje van de ijsberg. Er zijn haar nog veel ergere dingen overkomen die níet in het boek staan.”

Maar als het boek Maria’s ‘persoonlijke waarheid’ is, had dat dan niet op haar boek moeten staan? Dat vindt Ten Kate niet. „Het is heel duidelijk dat het om het relaas van één iemand gaat. Het boek geeft inzicht in de psychologie van een slachtoffer. Ook als er dingen niet blijken te kloppen, blijft dat overeind. ”

Hendrik-Jan Korterink sprak zowel met Maria als met Lucie Mosterd. Maria heeft hij naar eigen zeggen „niet keihard geconfronteerd” met haar vermeende onwaarheden. „Het is niet mijn bedoeling haar de grond in te trappen.”

Maria Mosterd was gisteren niet bereikbaar voor commentaar. Uitgever Ten Kate laat weten dat zij niet wil reageren zolang het boek van Korterink niet is verschenen. Op haar weblog schrijft ze: „Ik krijg ook veel te horen over die school, en over dat ik dus heb gelogen, wat ik best kan begrijpen, als je alle dingen leest en hoort van bepaalde journalisten of kranten, gelukkig zijn er ook nog mensen die iets verder kijken dan dat.”

Hoe kan het dat er eerder zo weinig getwijfeld is aan het waarheidsgehalte van Maria Mosterds verhaal? Mediasocioloog Peter Vasterman, universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam: „Het fenomeen loverboy kwam tien jaar geleden in het nieuws. Je hoorde steeds meer verhalen over donkere mannen die jonge meiden de prostitutie introkken. En er groeide zo een enorme bezorgdheid. Vervolgens kwam Maria Mosterd met een huiveringwekkend verhaal.” Het was de bevestiging van wat veel mensen dachten: ‘Al die loverboys, en zie je wel, hier is het bewijs’.

Vasterman was zelf ook niet overtuigd van het boek van Mosterd. „Ik had mijn bedenkingen. In het verleden zijn vaker misbruikverhalen opgedoken die later niet bleken te kloppen.” Overigens beweert Korterink niet en denkt ook Vasterman niet dat Maria Mosterd alles heeft verzonnen. „Er zullen wel echt ernstige dingen zijn gebeurd.”