Coach met hart op de tong

Turncoach Gerard Speerstra kan zijn recente ontslag maar moeilijk accepteren. Maar pupil Epke Zonderland vond het „niet optimaal” dat hij langer zou blijven.

Er klinkt een diepe zucht aan de andere kant van de lijn. „Tja, wat vind ik van mijn ontslag” zegt Gerard Speerstra, de trainer van wie gisteren bekend is geworden dat hij turnbond KNGU moet verlaten – in goed overleg, zoals dat heet. „Ik weet nog steeds niet wat ik ervan vinden moet. Mijn stemming wisselt sterk. Hoe het verder moet? Ik zou het werkelijk niet weten.”

Het ontslag heeft erin gehakt bij de 35-jarige Speerstra. Hij heeft deze uitkomst niet gewild, ook al had Speerstra twee weken geleden kunnen weten dat hij met vuur speelde toen hij in de Leeuwarder Courant harde kritiek uitte op het bondsbeleid, op de werkrelatie met zijn belangrijkste turner, Epke Zonderland, en op de werkomstandigheden in het Centrum voor Topsport en Onderwijs (CTO) in Heerenveen, waar hij als bondstrainer was gedetacheerd.

Speerstra was door zijn openhartigheid al vaker met de turnbond in conflict gekomen. In zijn contract was zelfs een artikel opgenomen dat hij de bond niet meer zwart mocht maken. Maar zijn laatste interview werd als te kritisch geïnterpreteerd. Na een schorsing van twee weken kwam de KNGU tot de slotsom dat verdere samenwerking onwenselijk is.

Speerstra is een open boek, een man die het hart op de tong draagt. Als hem iets niet zint, dan zegt hij daar wat van – maar altijd met de beste bedoelingen. Speerstra ergert zich al jaren aan het amateurisme binnen de bond en vond met het oog op de komende WK in oktober in Rotterdam, dat er serieuzer aan de samenstelling van een mannenteam gewerkt moest worden. Het WK is het eerste kwalificatiemoment voor de Olympische Spelen in Londen (2012), maar de turners van de steunpunten in Heerenveen en Den Bosch hadden nog niet één keer samengewerkt. In feite leverde Speerstra oud commentaar, omdat die voorbereiding telkens te wensen overlaat.

Achteraf beseft Speerstra dat hij naïef is geweest en zich koest had moeten houden. Maar de trainer veronderstelde dat hij met de goede prestaties van Epke Zonderland genoeg krediet had opgebouwd om wat kritische noten te kunnen kraken. „Ik ben de enige Nederlandse trainer die een turner naar de finale op de Spelen heeft gebracht en een turner heeft begeleid die ook vice-wereldkampioen is geworden en tweemaal de wereldbekerserie heeft gewonnen.”

Speerstra ziet de erelijst van Zonderland, die hij zeventien jaar heeft getraind, ook als zijn curriculum vitae. En daar is hij maar wat trots op. „Dat neemt niemand me af. Dat is iets wat ik altijd meeneem. Ik heb de kans gehad om de hele wereld over te reizen en als coach veel medailles te winnen. Die ervaring koester ik.”

Het is zijn houvast. En de trainer denkt daarmee een goede entree voor een nieuwe baan te hebben. Waar dat zal zijn, weet hij nog niet. Speerstra wil eerst de klap van zijn ontslag verwerken voor hij zich opnieuw bindt. Maar gisteren zei hij een vertrek naar het buitenland niet uit te sluiten, ook al brengt dat voor een gezin met drie kleine kinderen complicaties met zich mee.

Zonderland verklaarde gisteravond op een persconferentie in Heerenveen, dat hij zich bewust niet vierkant achter Speerstra had opgesteld. „Op de eerste plaats omdat het een conflict tussen hem en de bond was. Maar zelf vond ik het niet optimaal dat Speerstra mijn trainer zou blijven. Voor mijn ontwikkeling is hij onmisbaar geweest, maar Speerstra is niet de enige die mij in de toekomst tot topprestaties kan brengen. Dat kunnen anderen ook.”

De turner vertelde verder verbaasd te zijn dat Speerstra in het gewraakte interview kritiek op hun werkrelatie had – het zou na zijn successen moeilijk werken zijn met de turner. Maar het had Zonderland vooral gestoord dat zijn coach meedogenloos was ten opzichte van zijn manager en fysiotherapeut. „Als de relatie van mijn trainer met andere mensen om me heen niet optimaal is, heeft dat ook gevolgen voor mij. Mede daardoor concludeerde ik dat mijn situatie niet langer ideaal was.”

Zonderland heeft vervolgens bewust afstand van het conflict genomen en het besluit over de toekomst van Speerstra aan de turnbond overgelaten. De turner had voor zichzelf vastgesteld dat hij zich zou neerleggen bij het ontslag van Speerstra, ook al maakt dat zijn eigen toekomst ongewis.

De sportman van het jaar maakte duidelijk een nieuwe fulltime trainer nodig te hebben. Tot de EK, eind april, stelt Zonderland zich tevreden met de begeleiding van de Japanner Sadao Hamada, die de bond tijdelijk aan de trainersstaf heeft toegevoegd. Een aanstelling van zijn broer Herre als trainer sloot hij uit. „Te dichtbij”, oordeelde Zonderland.