Serieus, jong & soms een beetje stout

De Ed Nijpels-truc is niet van toepassing op advocaten, artsen en accountants. Professionals die onderwerp van tuchtrechtelijk onderzoek zijn, kunnen daar niet aan ontsnappen door gauw hun functie neer te leggen. Nijpels stapte vorige maand op als voorzitter van pensioenfonds ABP, waarna de toezichthouders DNB en AFM prompt hun onderzoek staakten naar diens rol als commissaris bij de ondergang van DSB Bank.

Henk Smits werd maandag door de tuchtraad van accountantsorganisatie Nivra voor een half jaar geschorst. Terwijl hij in 2003 bij Ernst & Young met pensioen ging en zich als registeraccountant liet uitschrijven.

Het tuchtcollege oordeelde dat Smits als extern accountant tien jaar geleden iets te gemakkelijk een stempel van goedkeuring had gezet op jaarrekeningen van Landis. De cijfers over 1999 en 2000 bleken met miljoenen te zijn opgepoetst. In 2002 ging dat beursgenoteerde automatiseringsconcern van Paul Kuiken ten onder.

Volgens de curatoren, die de tuchtzaak tegen de accountant hadden aangespannen, staat de weg nu open voor schadeclaims tegen het accountantskantoor. Ernst & Young staat pal achter zijn voormalige partner. Het boedeltekort bedraagt 160 miljoen euro. Een consortium van banken vordert 145 miljoen terug. Beleggersvereniging VEB raamt de aandeelhoudersschade op ruim 440 miljoen.

En het was al zo’n beroerde week voor Ernst & Young.

Een klacht bij hetzelfde tuchtcollege van Pieter Lakeman tegen voormalig bestuursvoorzitter Jan Nooitgedagt – omdat hij vorig jaar naar de raad van bestuur van zijn cliënt Aegon was overgestapt – liep nog met een sisser af. Maar uit een gerechtelijk onderzoeksrapport bleken de accountants een bedenkelijke rol te hebben gespeeld bij het faillissement van Lehman Brothers. De firma gaf zijn zegen aan een constructie waarbij de Amerikaanse zakenbank 50 miljard dollar aan schulden tijdelijk buiten de balans wist te houden.

Zonder twijfel zal dit nieuws leiden tot omvangrijke schadeprocedures van de grote schare gedupeerden. Een nieuwe Arthur Andersen-drama dreigt – de accountantsfirma die in de slipstream werd meegezogen van het Enron-schandaal. De totale schuld van Lehman Brothers bedroeg bij het faillissement ruim 600 miljard dollar.

Daarbij vergeleken zijn de dreigende Landisclaims een schijntje. Alhoewel? 600 miljoen euro is viermaal de winst die Ernst & Young Nederland vorig boekte. De 250 Hollands partners zullen zich angstvallig de klassieke vraag stellen: waar ben ik eigenlijk verzekerd?

Philip de Witt Wijnen