Nog steeds rijen van hier tot Tokio

Nog steeds komen er klachten binnen over de verplichte ov-chipkaart.

Als een student eenmaal in de verkeerde molen zit, gaat alles mis, zegt Rover.

Hoe moet ik reizen? In wanhoop wendde een student zich gisteren tot de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), voorheen de IB-groep. Deze student had al vijf pogingen ondernomen om de met ingang van gisteren verplichte ov-chipkaart voor studenten aan te vragen, telkens zonder succes. Hij vreesde een boete als hij zonder geldige kaart zou reizen.

Een medewerker van DUO adviseerde hem om dan maar de correspondentie tussen hem en DUO te tonen aan een conducteur die zou vragen naar het vervoersbewijs. Dat deed de student. De conducteur accepteerde de correspondentie niet als geldig vervoersbewijs, met 35 euro boete tot gevolg.

Dit, zegt een woordvoerder van reizigersvereniging Rover, is maar een van de vele voorbeelden van klachten die studenten gisteren uitten over de verplichte studenten-ov-chipkaart. Nog altijd hebben 40.000 studenten geen kaart waarmee ze gratis gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer. Zij kunnen vanaf gisteren dus niet reizen, of alleen tegen betaling.

De gezamenlijke vervoersbedrijven relativeren het probleem. Het grootste deel van kaartlozen, zegt een woordvoerder heeft gezegd de kaart niet nodig te hebben. „Zij hebben bijvoorbeeld een auto, of ze studeren in het buitenland.” Slechts een „handjevol” studenten heeft ten onrechte nog geen kaart. „Enkele honderden, op een totaal van 555.000.”

Zijn sommige studenten niet gewoon laks geweest bij het aanvragen van de ov-chipkaart? „Uit mijn mond zult u dat niet horen”, zegt de woordvoerder van de vervoersbedrijven. Uit de mond van staatssecretaris Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) wel. In antwoord op mondelinge Kamervragen zei ze gistermiddag dat het aanvragen van dergelijke zaken „altijd lastminutewerk” is voor studenten. In echt schrijnende gevallen, aldus Van Bijsterveldt, kunnen studenten terecht bij de ov-helpdesk. Met vergoedingen voor onterecht betaalde vervoersbewijzen zal „coulant” worden omgegaan.

Sal van Naarden (18), student grafische mediatechnologie aan het Grafisch Lyceum Rotterdam, lijkt het beeld van de luie student te bevestigen. Hij stond gisterochtend in de rij voor het ov-chipkaartoplaadpunt op station Rotterdam Centraal. „Ik heb vanochtend al wel gereisd, maar zonder dat de kaart was opgeladen. Ik wist ook niet dat het vanaf vandaag niet meer mocht. En ik heb er ook geen zin in gehad om de kaart eerder op te laden. Op het moment dat ik ergens heen moet, doe ik dat wel. Ik heb er weleens een brief over gekregen, maar die heb ik niet gelezen. Ik had geen zin om daar speciaal de deur voor uit te gaan.”

Andere studenten wisten wel wat ze moesten doen, maar ondervinden technische problemen. Nick van der Plas (23), student bedrijfskunde in Rotterdam, reageert gefrustreerd. „Ik probeerde net mijn ov-weekkaart op mijn pas te laden, maar het lukte niet. De automaten hier op Rotterdam Centraal zijn vaak stuk, en als ik dan weer terugkom, staat er rij van hier tot Tokio. Ik weet niet wat ik nu moet doen.”

Als een student eenmaal in „de verkeerde molen” is terechtgekomen, zegt de woordvoerder van Rover, „lukt het niet meer om eruit te komen”. Bij sommige studenten gaat het in elk stadium mis: bij het aanvragen van de kaart, het ophalen ervan, bij het tonen aan de conducteur.

Potentieel verwarrend is dat het in de bus verplicht is om in en uit te checken met de chipkaart, en dat dat in de trein juist niet mag. In de trein geldt de studentenchipkaart als vervoersbewijs – de kaart moet worden getoond aan de conducteur. Die leest de kaart vervolgens af, om te checken of de student het juiste ‘reisproduct’ op de kaart heeft staan.

Ook daarover ontving Rover klachten. De woordvoerder: „De reisproducten staan alfabetisch gerangschikt. Het kan dus zijn dat het schermpje het reisproduct van 2009 weergeeft, omdat dat vóór 2010 komt. Dan moeten conducteurs even naar beneden scrollen, maar dat weten ze niet altijd. ”

Het is bepaald niet raadzaam om in zo’n geval de klantenservice van de gezamenlijke vervoersbedrijven te bellen, zegt de Rover-woordvoerder. „Die zeggen dan dat je een nieuwe kaart nodig hebt. Daar kun je dan weer weken op wachten.”

Volgens de woordvoerder van de gezamenlijke vervoersbedrijven is bovenstaand probleem overigens niet mogelijk. „We hebben in de nacht van maandag op dinsdag alle oude producten van alle kaarten gewist. Alleen het reisproduct voor 2010 kan op de kaart staan.”

Ook Rover erkent dat „enkele duizenden” studenten laks zijn geweest met het aanvragen van de studentenchipkaart. „Maar enkele honderden hebben het wel degelijk zonder succes geprobeerd.” Dan heb je nog de groep die pas gisteren, de eerste dag waarop de chipkaart verplicht was, hun kaart wilde opladen. De woordvoerder: „Dat lukt dan niet, wegens overbelasting. Niet zo slim.”

Het aantal klachten dat bij studentenbond LSVb is binnengekomen, valt mee. Voorzitter Gerard Oosterwijk: „Dat neemt niet weg dat het pijnlijk is als je een onterechte boete krijgt als je tevergeefs alles in het werk hebt gesteld om zo’n kaart te bemachtigen, en dat het vervoersbedrijf dan zegt dat je niet in het systeem staat.”

Oosterwijk „gelooft niet zo” dat duizenden studenten laks zijn geweest. „Je bent wel echt een oetlul als je nog steeds op je oude kaart reist.”