Het geheim van de visboer ontrafeld

Sportgeschiedenis is een populair televisieonderwerp geworden, mede dankzij de systematische ontsluiting van beeldarchieven. Kampioenen van weleer duiken regelmatig op in programma’s als De wereld draait door en Holland Sport, maar ook vervaardigen NOS Sport en Andere tijden tamelijk frequent historische sportdocumentaires.

Een klasse apart in dit genre vormt de serie De Flandriens, die Canvas in de aanloop naar de grote voorjaarswielerklassiekers vertoont. In elke aflevering wordt een jaar of tien behandeld, met de nadruk op de Belgische winnaars van de twee grote eendaagse kasseienkoersen, de Ronde van Vlaanderen en Parijs-Roubaix. Nu zijn die per definitie altijd verbonden met legendes en andere sterke verhalen, maar de makers van deze serie doen hun best, in lange gesprekken met de toenmalige hoofdrolspelers, om alsnog de onderste steen boven te krijgen.

Neem de Ronde van Vlaanderen van 1977. De roddels die daarover toen al circuleerden, blijken niet alleen waar, maar zelfs nog een graadje erger.

In zijn nadagen was Eddy Merckx begonnen aan een eenzame ontsnapping, maar hij werd bijgehaald door twee aartsrivalen, wereldkampioen Freddy Maertens en de oersterke Roger De Vlaeminck. Een jaar eerder waren de laatste twee in de finale op de rem gaan staan, omdat de een de ander de zege niet gunde.

In de modderige chaos die ontstond bij de beklimming van de Koppenberg, bemachtigde Maertens een nieuwe fiets, hem aangereikt door een visboer uit Dentergem. De twee lieten Merckx achter zich, maar Maertens werd gediskwalificeerd. Hij bleef echter als gangmaker permanent op kop rijden, naar hij nu erkent tegen betaling door de latere winnaar.

„Zegt hem dat? Op televisie?” vraagt de nog steeds ontkennende De Vlaeminck ongelovig. Maertens weet het zeker, hoe hij in de regen op de fiets enkele dagen later 150.000 frank afhaalde in een bruine enveloppe, bij de bandenhal van De Vlaemincks ploegmaat Michel Pollentier.

Het wordt nog mooier. Aan de meet in Meerbeke stond een supporter van Maertens te schelden op de oneerlijke winnaar. De documentaire toont aan dat de schreeuwer niemand minder was dan de visboer, een centrale schakel in het zorgvuldig doordachte complot van ploegleider Lomme Driessens. En ook dat Maertens, nu gids in het museum van de Ronde te Oudenaarde, overwogen had eigenhandig zijn naam alsnog aan de erelijst toe te voegen.

Systematisch loopt de documentaire per jaar alle financiële transacties onderweg langs. In de mooiste van alle sporten draait het niet alleen om spierkracht, maar ook om geld, slimheid en emotie.