Een doodlopende snelweg of een ongelukkige regio

De snelweg A15 vanuit Rotterdam loopt dood bij Bemmel. Moet deze weg worden verlengd? Nee, zeggen omwonenden. En anders in een tunnel.

Kijk op de kaart en je ziet dat de A15 vanuit Rotterdam doodloopt bij Bemmel. „Daar zit iets onlogisch in”, zegt projectmanager Alexander Dieperink van Rijkswaterstaat.

Al veertig jaar zijn er plannen om de snelweg veertien kilometer door te trekken. Naar de A12. Zodat de steden Nijmegen en Arnhem goed bereikbaar zijn. Zodat het internationale vrachtverkeer gemakkelijker naar het Duitse achterland kan rijden. En zodat er minder files staan op de huidige snelwegen in Gelderland, en minder files op de Pleyroute, de oostelijke ringweg van Arnhem waar zich veel „forensenrondwegverkeer” ophoudt.

Sinds enkele jaren is er 750 miljoen euro beschikbaar, afkomstig van Rijk, provincie en stadsregio. De vraag is nu langs welke route de verlenging van de A15 tot stand moet komen. De vraag is ook of de mobiliteit niet op andere wijze kan worden gediend, want de nieuwe snelweg zal een waardevol cultuurlandschap doorsnijden, zoals ook de Betuwelijn dat sinds een paar jaar hier doet. Niets doen is in elk geval geen optie.

Dieperink: „Het verkeer staat dagelijks vast. Dat er iets moet gebeuren, is een geaccepteerd idee in de omgeving. Dat is gebleken uit de eerste inspraakronde.”

De studie naar alle voors en tegens is pas over een klein jaar klaar, maar nu al mag iedereen meepraten over alternatieven. Dieperink: „We willen vroegtijdig consensus bereiken. Het zou vervelend zijn als slimme ideeën pas aan het einde van alle procedures komen, en we alles weer opnieuw moeten doen. Zo’n project maakt veel los. Je grijpt rechtstreeks in in levens van bewoners, boeren en mensen die hun hond uitlaten. Je kunt nooit iedereen tevreden stellen. Maar we willen wel begrip wekken voor de keuzes die straks worden gemaakt.”

De belangstelling om mee te praten over de A15 is „overweldigend”, zegt Rijkswaterstaat. Dezer dagen mag iedereen onder leiding van de dienst ‘meetekenen’ aan alternatieven. De avonden worden massaal bezocht.

Francis Bax spreekt namens bewoners van de westrand van Zevenaar. Die kijken straks wellicht op 150 meter afstand tegen een snelweg aan. „Nut en noodzaak zijn nog niet aangetoond”, zegt ze. „Asfalt is de allerlaatste oplossing, en het zou met heel veel maatregelen gepaard moeten gaan.”

Jos Meijer zit in de dorpsraad van Ooy. „Als er een weg komt, dan moet je hem aanleggen als ware hij er niet. Het moet geen barrière zijn.”

Sjef van Groningen spreekt namens Groessen. Langs dit dorp scheert nu al de Betuweroute. Hij zegt: „Vroeger stond je over de heg te praten met je buurman. Nu moet je een half uur omrijden om iets tegen elkaar te zeggen. En straks krijgen we die snelweg erbij! Onze sociale structuur wordt vernietigd. We hebben in ons dorp met achttienhonderd inwoners vijftig verenigingen en drie muziekkorpsen. Daar wordt geen rekening mee gehouden.”

De omwonenden zijn zwaar teleurgesteld in de overheid. Philip van Zuilekom uit Zevenaar: „Het besluit ligt allang vast.” Sjef van Groningen: „De inspraak is een afleidingsmanoeuvre. Er moet zogenaamd iets te kiezen zijn, om dan te kunnen zeggen dat andere alternatieven te duur zijn.”

Ze hebben onderzoek laten doen naar de bouw van een tunnel. Die zou niet alleen onder het Pannerdensch Kanaal, maar ook onder het natuurgebied Rijnstrangen en hun eigen woningen door kunnen gaan. Zo’n tunnel zou ongeveer 1,2 miljard euro kosten.

Is dat niet duur? Gerard Holleman van de dorpsraad Babberich wil daar wel iets over zeggen. „Een gewone snelweg aanleggen wordt altijd duurder dan je denkt. Dat ligt anders bij een tunnel. De prijs ligt vast. Je hoeft geen grond te onteigenen. Geluidsschermen en dergelijke zijn niet nodig. De procedures verlopen sneller want niemand hoeft bezwaar te maken.”

Van Zuilekom: „Een tunnel spaart het cultuurlandschap. Dat is van onschatbare waarde. Als je dat vernietigt, krijg je het nooit meer terug.” De kans is klein dat Rijkswaterstaat de aanleg van zo’n lange tunnel wil onderzoeken. Projectmanager Dieperink: „Eerdere inspraak heeft geleid tot het toelaten van twee extra alternatieven. Een lange tunnel zit daar niet bij, wegens de kosten. Dat stelt de bewoners teleur. Zo gaat dat. Hoe meer inspraak je organiseert, des te hoger de verwachtingen.”

De omwonenden zien het anders. Sjef van Groningen: „We hebben ons ingelezen in de materie. Wij hebben gevraagd om een tunnel. Daar krijg je dan als antwoord op dat men het niet gaat onderzoeken. Dat is badinerend. Dat getuigt van minachting.” Francis Bax: „Ze hebben tegen ons gezegd dat een tunnel te duur is. Maar de provincie heeft al laten weten dat de andere alternatieven óók veel duurder worden.”

Gerard Holleman: „Het ergste wat kan gebeuren, is dat die snelweg straks 1,7 miljard euro blijkt te kosten en men dan zegt: hadden we die tunnel maar aangelegd.” De actievoerders willen in het algemeen dat bestuurders eens ophouden telkens te roepen dat hun regio goed bereikbaar moet zijn. Philip van Zuilekom: „Wat heb je aan bereikbaarheid als de mensen in die regio ongelukkig zijn?”

Files zijn ook niet alleen met asfalt op te lossen. Francis Bax: „Laat mensen de spits mijden.” Sjef van Groningen: „Ik rij elke ochtend fluitend over de Pleyroute naar mijn werk. In alle vroegte.” Francis Bax: „Een file, dat ben je zelf.”