Aaien, dat snappen ze niet

Sinds de verfilmingen van Harry Potter is de populariteit van de uil toegenomen.

Uilen houden is wel een veeleisende hobby: ze zijn snel afgeleid en kwetsbaar.

Joep. Maandag: 2231 gram. Dinsdag: 2091 gram. Woensdag: 2104 gram. Op een whiteboard wordt met blauwe stift nauwkeurig het gewicht bijgehouden. Niet van een pasgeboren baby, maar van een volwassen oehoe. Iedere dag nemen de uilen plaats op een weegschaal in de koeienstal. Dat is belangrijk, want hoeveel een uil weegt, bepaalt hoe goed hij naar je luistert. Is hij te licht, dan heeft hij te weinig gegeten en is hij sloom en haast apathisch. Is hij te zwaar, dan heeft hij geen honger en zal hij dus ook niet – in ruil voor een lekker hapje – doen wat je wil.

Ben en Marijke de Keijzer hebben een manege voor roofvogels in Berkel en Rodenrijs: de Valkerij Manege. Ze houden er uilen, gieren, valken, arenden, haviken, maar ook caracara’s en Australische kookaburra’s. En, voor de liefhebberij, ooievaars en pelikanen. Vanavond houden ze een Moonlight Workshop, en die is alleen voor uilen. De avond, waarin we uilen gaan vasthouden en ze ook gaan laten vliegen, zat snel vol, en vrouwen zijn in de meerderheid. „Vrouwen houden van uilen, mannen van dagroofvogels”, zegt Ben de Keijzer. Dat komt door de sprekende ogen van de uil, en hun platte gezicht. „Ze lijken je aan te kijken, en ze lijken heel aaibaar.”

Dat zijn ze – helaas – niet, leren we. Marijke de Keijzer haalt twee Bengaalse oehoe-uilskuikens tevoorschijn. Ze scharrelen in het rond en zien er aandoenlijk uit. Om te knuffelen. Maar een roofvogel snapt niet wat je met aaien bedoelt, vertelt Marijke. „Ze vinden het niet fijn of leuk.” Daarbij maak je met het zuur op je handen het vetkleed van de uil stuk.

Ook de mooie ogen van de uil zijn bedrieglijk: ze kunnen er lang niet zo goed mee zien als je verwacht. De eerste vijftig centimeter ziet een uil überhaupt vrij weinig. Wel zien uilen als het donker is, veraf, beter dan mensen, omdat hun ogen lichtgevoeliger zijn. Maar een muisje dat 100 meter verder over een veld loopt, vangen ze op hun gehoor, niet op hun zicht.

Sinds de verfilmingen van Harry Potter, waarin sneeuwuil Hedwig een glansrol speelt, is de populariteit van de uil toegenomen. Op Marktplaats staan veel advertenties voor de dieren. Twee kerkuilen, af te halen in Eindhoven. Hoogste bod: 50 euro. En een verkoper uit Uden: ‘heb nog een mooi tamme kerk uil man zitten. Hij heeft ook schoentjes aan kan op je arm zitten. Verkoop hem omdat we er bijna geen tijd voor hebben’.

Nadja Jansma van Vogelbescherming Nederland vertelt dat zij sinds de Harry Potterfilms met regelmaat worden gebeld door mensen die thuis een uil willen houden. „Maar wij raden dat particulieren altijd af.” Volgens de Vogelbescherming is het vooral het mysterieuze van de uil die het dier aantrekkelijk maakt. „Nachtdieren zijn bijzonder, ze spreken tot de verbeelding.”

Tijdens de Moonlight Workshop met Uilen maken de De Keijzers de deelnemers nog eens duidelijk hoe veel werk het houden van roofvogels is. „We gaan eigenlijk nooit met vakantie.” Uilen zijn snel afgeleid en kwetsbaar. Dat blijkt als we ze mogen vasthouden. De grote Europese oehoe op mijn hand (die in een zware leren handschoen is gestoken) moet per se met zijn kop in de wind gehouden worden. „Anders raakt hij onrustig”, zegt begeleider Hielko van Rijthoven. Dat maakt míj onrustig, want ik heb net geleerd dat de oehoe zijn kop 270 graden (driekwart rond) kan draaien. Maar de uil blijft kalm zitten, en zegt alleen af en toe zacht ‘oehoe’.

Dan is het tijd om de uilen te laten vliegen, in een donker weiland naast de manege. Hielko van Rijthoven heeft een lampje aan de poot van de melkoehoe gehangen, anders zien we hem niet aankomen. We houden stukjes eendagskuiken in de lucht. Van Rijthoven blaast op een fluit en we lachen nerveus de donkere nacht in. Het lampje komt dichterbij, en dan landt de oehoe, uit het niets, op mijn handschoen. „Dit is wat een uil zo mooi maakt”, zegt Ben de Keijzer. „Als je even goed luistert, dan hoor je niets.”

Kijk voor meer informatie op www.valkerij-manege.nl