Het kwam toch goed met de schaatsers uit een B-team

Carl Verheijen werd door trainer Kemkers ooit de wegbereider voor een nieuwe aanpak van de 5 km genoemd.

Met de rug van Renate Groenewold is het nooit meer goed gekomen.

Eerst een high five voor zijn coach Gerard Kemkers in de laatste ronde van de vijf kilometer bij de wereldbekerfinale in Heerenveen, maar daarna zocht Carl Verheijen zaterdag snel zijn gezin op. Zijn laatste race ging niet meer om het resultaat (tiende) maar om het afscheid. „Ik krijg meer tijd voor mijn vrouw en kinderen”, vertelde hij het publiek in Thialf. Een beetje in de stijl van politici Camiel Eurlings en Wouter Bos

Ook zijn ploeggenote Renate Groenewold, die zelf een dag eerder afscheid nam, stond langs de baan bij de laatste race van Verheijen. Meer dan tien jaar geleden kwamen ze elkaar tegen in de kernploeg van coach Kemkers. Samen met onder anderen Andrea Nuyt en Jochem Uytdehaage werden ze soms een ‘B-ploeg’ genoemd, in tegenstelling tot de glamour van SpaarSelect (coach Peter Mueller, Gianni Romme, Erben Wennemars), DSB (Marianne Timmer, Jan Bos) en TVM (Rintje Ritsma).

Om een hoekje in het krachthonk bij de ijsbaan in Inzell kijken in oktober 2000 Emese Hunyadi en Monique Garbrecht vol bewondering naar Groenewold. „Moet je Renate zien!” Het seizoen ervoor heeft ze bij de EK in een memorabel gevecht Anni Friesinger verslagen op de drie kilometer. Na die trainingszomer lonkt de top.

Intussen doet Verheijen in stilte zijn oefeningen. Opgebouwd in het gewest door zijn vader en oud-schaatser Eddy leek de stayer bij de senioren te stranden in de subtop, ondanks een vlekkeloze techniek. Een jaar kernploeg onder coach Henk Gemser werd geen succes. Dan maar naar de andere bondsploeg, bij generatiegenoten Uytdehaage en Sicco Janmaat.

Een paar maanden later is Verheijen wereldkampioen op de tien kilometer. Het seizoen erop eindigt hij vlak achter Uytdehaage als tweede op de vijf kilometer bij het olympisch kwalificatietoernooi en bij het EK in Erfurt. De B-ploeg domineert op alle fronten. Uytdehaage wint EK, WK en twee keer olympisch goud plus zilver. Alleen Verheijen, superieur winnaar bij de laatste wereldbeker voor de Spelen, faalt in Salt Lake City: zesde.

Groenewold doet het net andersom. In de loop van het olympisch jaar worden de problemen met haar rug zo ernstig dat ze tegen Kerst zelfs vreest voor een voortijdig einde van haar carrière. Maar in de aanloop naar de Spelen valt alles op z’n plaats. In Salt Lake City piekt ze perfect: zilver achter Pechstein op ‘haar’ drie kilometer. Met haar rug komt het nooit meer goed, toch volgt in 2004 nog een hoogtepunt. Vlak voor het WK allround in Hamar hoort Groenewold dat haar vader ernstig ziek is. Ze wordt wereldkampioen. „Wat mooi dat pa dit nog kan meemaken!”

De ploeg-Kemkers is inmiddels verhuisd naar TVM. Waar zijn vriendin (en huidige vrouw) Nuyt moet stoppen, ontwikkelt Verheijen zich tot kopman. Niemand kan zoveel zware sprongseries aan, niemand heeft zo’n versnelling op de lange afstanden. Kemkers noemt hem de wegbereider voor een nieuwe aanpak van de vijf kilometer.

In november 2005 lijken techniek en vermogen te culmineren in een fantastisch wereldrecord op ‘zijn’ vijf kilometer. Tot in de laatste ronde, vanuit geslagen positie, zijn jonge ploeggenoot Sven Kramer voorbij flitst en hem de nieuwe toptijd afpakt. Hoe symbolisch. Verheijen blijft op hoog niveau presteren (brons op de tien kilometer in Turijn 2006), Kramer is ongenaakbaar.

Groenewold verslaat op de drie kilometer in Turijn in een ultiem gevecht favoriet Cindy Klassen. Alleen komt ze tekort op de tijd waarmee haar jonge ploeggenote Ireen Wüst iedereen verrast. Weer zilver. Nog vindt Groenewold motivatie om door te gaan. In 2009 is er eindelijk goud bij de WK afstanden, maar een hernia-operatie in de zomer leidt tot een gebrekkige voorbereiding en in Vancouver komt ze niet in de buurt van de medailles. Verheijen mist de Spelen al helemaal, omdat zelfs een toptijd van 6.15 in Thialf hem niet door de brei van kwalificatieregels leidt.

Tien jaar later komt een einde aan wat ooit in een hete zomer begon. Kemkers staat onder druk bij TVM, waar Kramer de macht allang heeft overgenomen van de schaatsers met wie de coach een hechte band heeft. Verheijen (34) stopt met een academische titel in de geneeskunde, Groenewold (33) denkt aan een vervolg als trainer. De oogst van tien jaar topsport? Twee (tien kilometer) plus drie (ploegachtervolging) keer goud bij de WK afstanden en twee keer olympisch brons voor Verheijen. WK allround, twee keer goud bij de WK afstanden (3000 meter, ploegachtervolging) en twee keer olympisch zilver voor Groenewold. Niet gek, voor schaatsers uit een ‘B-ploeg’.