Die sollicitatietrucjes zijn ook wel handig

Op de carrièrebeurs volgen honderden afstuderenden cursussen om zich te presenteren voor mogelijke werkgevers. Iedereen krijgt dan gelijke kansen, want de tips zijn niet moeilijk.

Ben ik wendbaar genoeg voor de wedstrijdeconomie? Doorsta ik de crisis?

Bij tien quizvragen in de snelcursus ‘Overtuigend argumenteren tijdens de sollicitatie’ struikelde ik al over vraag drie. De rest van de quiz mocht ik als verliezer vervolgen. En ik maakte nog een fout. Een schrale troost was dat met mij driekwart van de 250 jonge deelnemers al bij vraag drie was afgevallen. Maar de goede sollicitant hoort boven de massa uit te steken. En nu het economisch wat slechter gaat, wordt iedereen plotseling ijverig.

We zaten afgelopen zaterdag in een zaal van de RAI op de Nationale Carrièrebeurs, waar massa’s studenten of afgestudeerden vaak in pak langs bedrijfsstands met personeelswervers trokken. De vraag waarvoor ik zakte, ging over lastige klanten waar de sollicitant in 2000 al ervaring mee had bij een helpdesk. De door mij aangestreepte conclusie: „Je moet het je gewoon niet persoonlijk aantrekken. Bovendien kun je juist bij deze klanten successen behalen.”

Fout.

De juiste conclusie was: „Samen met collega’s heb ik hiervoor een gespreksprotocol ontwikkeld, waardoor we de klanten beter konden helpen.”

Dus werkgevers, als u hoort over gespreksprotocollen weet u waar de sollicitant het vandaan heeft. En als ik mijn gedrag in het verleden wat ruimer definieer, heb ik al heel wat protocollen met collega’s opgesteld. Ik wist niet dat ik het in me had.

Dat is nu het nadeel van een sollicitatiecursus. De brieven en gesprekken met kandidaten gaan op elkaar lijken. Het wordt moeilijker voor werkgevers om de juiste persoon eruit te vissen. Heeft het dan zin dat de uitkeringsinstantie UWV sollicitatietrainingen geeft? Dat bevordert alleen de werkgelegenheid van cursusbedrijven. Werkgevers hebben niet plotseling meer banen te vergeven. Maar ze moeten wel zorgvuldiger selecteren. En de werkzoekende wordt dienstvaardiger. Dat is nuttig, want het onderwijs trekt zich niets aan van de arbeidsmarkt en biedt slechts aan wat studenten toevallig leuk vinden. Willen ze communicatie, dan krijgen ze communicatie, ook als de arbeidsmarkt daarmee is verzadigd.

Voor sollicitatietechniek heb je niet een hele studie communicatie nodig. Maar mensen die dat dankzij hun opvoeding of ervaringen beheersen, hebben een voorsprong. Toch is degene die het beste is in solliciteren niet altijd de beste kandidaat. De meeste antwoorden op de quiz die ik deed, zijn vanzelfsprekend voor wie al een tijdje werkt. Beklaag je niet over je vorige werkgever, sluit met je persoonlijke antwoorden aan bij de doelstellingen van het bedrijf, geef complimenten maar niet te veel, onderbouw je verhaal, toegeven dat je gespannen bent omdat het spannend is. Al die tips en trucjes klinken Amerikaans. Maar ze bieden wel meer mensen de kans om mee te dingen. Het topadvocatenkantoor kan niet meer volstaan met het aannemen van Leidse corpsleden en dan moet iedereen leren om zichzelf te verkopen. Om tussen de grotere hoeveelheid concurrenten op te vallen, moet je je als sollicitant ook wel eens niet houden aan de officiële tips. Dat is riskant. „Er zijn heel veel mensen die goed zijn, leuke ervaringen hebben, goede cijfers hebben”, waarschuwde Guido Stalman dreigend de honderden deelnemers van de cursus ‘Help, ik ben afgestudeerd’. „Het gaat erom dat ze jou de baan het meeste gunnen.”

Ik begon me af te vragen hoe ik zelf zomaar aan mijn baan was gekomen. Dat is niet vanzelfsprekend. Bij zo’n cursus lijkt het alsof je het allemaal in de hand hebt. De duizenden studenten die langs de stands van de bedrijven stromen, moeten daar een beetje in geloven. Ondanks de crisis was de stemming opgewekt en optimistisch. Het gaat in Nederland minder slecht dan in de meeste andere Europese landen. Dat is goed om te beseffen vlak voor het Centraal Planbureau met sombere cijfers komt. „Crisis, mwah, valt wel mee”, zei Joost Vinkenvleugel van het technisch uitzendbedrijf Trius. De meeste stands waren van technologische ondernemingen, want er zijn nu al weer te weinig technici. Het petrochemisch uitzendbureau Dosign Engineering had zelfs vrouwen in strakke niets verhullende lichtgrijze pakken uitgerust om ingenieurs en technici naar hun stand te lokken. Als je een gewild specialisme hebt, hoef je geen sollicitatiecursus te doen. Gelukkig komt die boodschap aan, want het aantal studenten techniek groeit snel. Veel techneuten kwamen gewoon in spijkerbroek naar de beurs. Maar de jongen die net in het vak vastgoed was afgestudeerd, had toch maar een pak aangetrokken.

Laat ik toch een goed woordje doen voor Europaspecialist Chris Koedooder die toevallig naast mij zat in de cursus argumenteren. Na het afstuderen op het vak European studies nam hij tijd voor een andere master, European Law. Mogelijkheden genoeg, dacht hij. In die tijd stonden de werkgevers nog op de stoep. Maar toen stortten de beurzen in. Zoveel afgestudeerden in Europakunde. Maar Koedooder was wel praktisch de enige onder de honderden cursisten in de zaal die een simpele quizvraag over Aristoteles goed beantwoordde. Hij kreeg een prijs. Werkgevers, onthoud Koedooder. Die kent niet alleen tips en trucs van solliciteren. Hij weet echt iets.